Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2024 poz. 307), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów — z wyjątkiem kosztów z negatywnego katalogu art. 16 ust. 1.
Podstawa prawna
- art. 15 ust. 1 ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2024 poz. 307) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2022
Dwie zasady kosztów uzyskania przychodów w podatku CIT
Art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (uCIT, Dz.U. 2024 poz. 307) stanowi fundamentalną zasadę określającą, jakie wydatki mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów. Przepis ten wprowadza dwie kluczowe zasady, które determinują możliwość zaliczenia wydatku do kosztów.
Zasada 1 — Zasada celowości kosztów
Podstawową zasadą jest zasada celowości: kosztem uzyskania przychodów jest wyłącznie wydatek poniesiony w konkretnym celu — osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Celowość musi być obiektywnie uzasadniona w kontekście działalności gospodarczej podatnika. Oznacza to, że sam fakt poniesienia wydatku nie wystarczy — musi on służyć generowaniu lub ochronie przychodów.
Przykłady wydatków spełniających zasadę celowości to: koszty materiałów i surowców zużytych do produkcji, wynagrodzenia pracowników, czynsze za wynajem lokalu użytkowego, koszty energii elektrycznej niezbędnej do prowadzenia działalności, koszty marketingu i reklamy bezpośrednio związane ze sprzedażą.
Zasada 2 — Negatywny katalog art. 16 ust. 1
Drugą zasadą jest wyłączenie z kosztów wydatków wymienionych w negatywnym katalogu art. 16 ust. 1 uCIT. Nawet jeśli wydatek jest celowo związany z przychodem, nie może być kosztem, jeśli figurują na czarnej liście. Do wyłączeń należą m.in.:
- Kary, grzywny i odsetki za zwłokę z tytułu naruszeń prawa
- Koszty reprezentacji (wyżywienie, impresariat) przekraczające ustawowy limit
- Wydatki na samochody osobowe powyżej określonego limitu wartości (225 000 zł od 2026 r.)
- Koszty przekazane na rzecz wspólnika z tytułu私人nych korzyści
- Koszty fundacji, stowarzyszeń lub organizacji społecznych poniesione bez uzasadnienia biznesowego
Koszty w walutach obcych
Art. 15 ust. 1 zawiera również szczególną zasadę dotyczącą kosztów w walutach obcych — muszą być przeliczone na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. Jest to istotne dla podatników prowadzących transakcje międzynarodowe.
Specjalne kategorie kosztów
Ustawa przewiduje również rozszerzenia definicji kosztów — np. opłata recyklingowa (art. 15 ust. 1aa uCIT) jest wyraźnie wymieniona jako koszt uzyskania przychodów. Podobnie, niektóre kategorie wydatków mają szczególne limity (np. amortyzacja samochodów osobowych) lub wymagają spełnienia dodatkowych warunków, aby mogły zostać zaliczone do kosztów.
Często zadawane pytania — koszty uzyskania przychodów CIT
Co oznacza zasada celowości kosztów uzyskania przychodów?
Zgodnie z art. 15 ust. 1 zdanie pierwsze uCIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Oznacza to, że każdy wydatek musi być powiązany z działalnością generującą przychody lub z ochroną istniejącego źródła przychodów.
Czym jest negatywny katalog kosztów?
Negatywny katalog kosztów to wyliczenie wydatków, które pomimo spełnienia zasady celowości, NIE stanowią kosztów uzyskania przychodów. Zawiera go art. 16 ust. 1 uCIT. Zaliczają się do nich m.in. kary, grzywny, koszty reprezentacji, wydatki na私人ne cele wspólników oraz koszty przekraczające limity ustalone przez ustawodawcę.
Kiedy wydatek NIE jest kosztem uzyskania przychodu?
Wydatek nie stanowi kosztu uzyskania przychodu, gdy: (1) nie został poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania źródła przychodów, LUB (2) figuruje w negatywnym katalogu art. 16 ust. 1 uCIT. Przykłady wyłączeń to: kary i grzywny z tytułu naruszeń prawa, koszty reprezentacji (wyżywienie, impresariat) przekraczające limit, wydatki na samochody osobowe powyżej określonego limitu amortyzacji.
Czy koszty poniesione w walutach obcych są kosztami uzyskania?
Tak. Art. 15 ust. 1 zdanie drugie uCIT wyraźnie stanowi, że koszty poniesione w walutach obcych stanowią koszty uzyskania przychodów po przeliczeniu na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. Jest to istotna zasada dla podatników prowadzących działalność międzynarodową.
Czy opłata recyklingowa może być kosztem uzyskania?
Tak. Art. 15 ust. 1aa uCIT expressis verbis stanowi, że wniesiona opłata recyklingowa, o której mowa w art. 40c ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, jest kosztem uzyskania przychodów. Jest to przykład rozszerzenia definicji kosztów o specyficzne obciążenia środowiskowe, które wprawdzie nie są bezpośrednio związane z przychodem, ale zostały uznane za koszt przez ustawodawcę.