Preferencyjna stawka VAT 5% dla wybranych towarów: pieczywo, żywność nieprzetworzona, książki, leki. Zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy o VAT (Dz.U. 2024 poz. 361).
Podstawa prawna
- art. 41 ust. 2 ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2024 poz. 361) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2025
Preferencyjna stawka VAT 5%
Preferencyjna stawka VAT 5% to druga obok stawki 8% obniżona stawka podatku od towarów i usług, stosowana przy dostawie towarów wymienionych w załączniku nr 10 do ustawy o VAT. Wprowadzenie tej stawki ma charakter społeczny i gospodarczy — ma obniżyć koszty żywności, książek i niektórych produktów zdrowotnych dla konsumentów końcowych.
Charakterystyka stawki 5% VAT
Stawka 5% jest stosowana przy dostawie towarów (nie usług). Nie obejmuje świadczenia usług gastronomicznych, transportu, budownictwa mieszkaniowego (tam stosuje się 8%). Stawka 5% ma zastosowanie do towarów ujętych w ustawie o VAT i przyporządkowanych do określonych grup PKWiU. Podatnik musi prawidłowo zaklasyfikować towar przed zastosowaniem stawki.
Różnica między stawką 5% a 8% i 23%
- 5% — podstawowa żywność nieprzetworzona, książki, e-booki, wybrane leki
- 8% — żywność przetworzona (ciasta, batony), usługi gastronomiczne, budownictwo mieszkaniowe, transport
- 23% — towary i usługi nieobjęte stawkami obniżonymi (stawka podstawowa)
- Niektóre towary spożywcze mają 5%, inne 8% — zależy od stopnia przetworzenia i klasyfikacji PKWiU
Często zadawane pytania — preferencyjna stawka 5%
Które towary objęte są preferencyjną stawką 5% VAT?
Stawka 5% VAT obejmuje przede wszystkim: nieprzetworzone produkty spożywcze (chleb, mleko, mięso, ryby, owoce, warzywa), książki (w tym e-booki), czasopisma specjalistyczne, leki (niektóre leki refundowane), wyroby medyczne (niektóre przedmioty ortopedyczne). Szczegółowy katalog towarów ze stawką 5% znajduje się w załączniku nr 10 do ustawy o VAT.
Czy pieczywo zawsze ma stawkę 5% VAT?
Tak. Pieczywo objęte jest stawką 5% VAT zgodnie z pozycją 1 załącznika nr 10 do ustawy o VAT. Stawka ta dotyczy zarówno pieczywa świeżego, jak i suchego. UWAGA: wyroby cukiernicze (ciasta, torty, batony) mają stawkę 8% lub 23% — nie są klasyfikowane jako pieczywo.
Czy dostawa posiłków w restauracji ma stawkę 5%?
Nie. Restauracje i punkty gastronomiczne świadczą usługę, a nie sprzedają towar. Podobnie jak przy cateringu — stawka VAT na usługi gastronomiczne zależy od formy świadczenia: żywność na wynos/statkę — 5% (przy spełnieniu warunków); żywność konsumowana na miejscu — 8% (stawka obniżona dla usług gastronomicznych).
Czy e-booki mają stawkę 5% tak jak książki?
Tak. Od 2020 roku dostawa książek w formie elektronicznej (e-booki) korzysta ze stawki 5%, identycznie jak dostawa książek drukowanych. Warunkiem jest klasyfikacja towaru jako „książki" w PKWiU. Audibooki (książki mówione) również korzystają ze stawki 5%, jeśli są sklasyfikowane jako publikacja książkowa.
Czy stawka 5% obejmuje wodę butelkowaną?
Tak, ale tylko wodę pitną (źródlaną, mineralną, stołową) niepobieraną siecią wodociągową. Woda mineralna w butelkach jest żywnością i korzysta ze stawki 5%. Woda z wodociągów (woda dostarczana siecią) ma stawkę 8%. UWAGA: woda smakowa, gazowana — może mieć inną stawkę zależnie od składu i klasyfikacji PKWiU.