Oblicz podział płatności na kwotę netto (rachunek zwykły) i VAT (rachunek VAT) w mechanizmie split payment. Zgodnie z art. 108a ustawy o VAT (Dz.U. 2024 poz. 361) przy fakturach powyżej 15 000 zł brutto z towarami/usługami z załącznika 15 MPP staje się obowiązkowy — w pozostałych przypadkach można go stosować dobrowolnie.
Podstawa prawna
- art. 108a ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2024 poz. 361) ↗
Obowiązuje od: 1. 4. 2024
Mechanizm podzielonej płatności — jak działa split payment
Mechanizm podzielonej płatności (ang. split payment,MPP) to jedno z najważniejszych narzędzi walki z oszustwami VAT w Polsce. Wprowadzony w 2018 roku, mechanizm ten wymusza fizyczne rozdzielenie kwoty netto i VAT na fakturze — VAT trafia na odrębny rachunek VAT, którym podatnik nie może swobodnie dysponować. Dzięki temu nawet w przypadku niewypłacalności dostawcy, VAT pozostaje zabezpieczony i może zostać odzyskany przez urząd skarbowy.
Dobrowolny vs obowiązkowy split payment
W praktyce split payment występuje w dwóch wariantach. Wariant dobrowolny polega na tym, że strony transakcji (sprzedawca i nabywca) ustalają między sobą, że płatność zostanie dokonana w formie MPP. Można go stosować przy dowolnej fakturze, niezależnie od kwoty czy rodzaju towaru. Wariant obowiązkowy dotyczy wyłącznie faktur spełniających dwa warunki łącznie: kwota brutto przekracza 15 000 zł ORAZ faktura obejmuje towary/usługi z załącznika 15 do ustawy o VAT. Przy spełnieniu obu warunków stosowanie MPP jest obowiązkowe i sankcja za brak podzielonej płatności wynosi 30% kwoty VAT.
Rachunek VAT — co to jest i jak działa
Każdy podatnik VAT czynny, który chce otrzymywać płatności w formie MPP, musi posiadać rachunek VAT. Jest to odrębny rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na którym gromadzone są środki z tytułu VAT otrzymanego od kontrahentów. Rachunek ten podlega ograniczeniom w dysponowaniu środkami — można ich użyć wyłącznie na określone cele podatkowe i quasi-podatkowe. Banki i SKOK-i automatycznie zakładają rachunki VAT dla klientów VAT czynnych.
Załącznik 15 — jakie towary wywołują obowiązkowy MPP
Załącznik 15 do ustawy o VAT obejmuje towary i usługi o podwyższonym ryzyku oszustw VAT. Należą do nich przede wszystkim: paliwa (benzyna, olej napędowy, LPG), wyroby tytoniowe i alkoholowe, metale szlachetne (złoto, srebro), metale nieżelazne (miedź, aluminium), środki ochrony roślin i nawozy, odpady i złom, usługi budowlane (w określonych przypadkach), oraz usługi informatyczne (przy spełnieniu dodatkowych warunków). Lista jest regularnie aktualizowana — przed każdą transakcją powyżej 15 000 zł brutto warto sprawdzić aktualny zakres załącznika 15.
Korzyści z MPP dla obu stron
Dla nabywcy MPP oznacza przede wszystkim brak sankcji 30% za brak podzielonej płatności przy obowiązkowych transakcjach. Dodatkowo w przypadku wątpliwości co do kontrahenta — MPP zabezpiecza VAT przed ewentualnymi oszustwami. Dla sprzedawcy MPP oznacza szybszy zwrot nadpłaty VAT (urząd skarbowy priorytetowo traktuje wnioski od podatników stosujących split payment), większe zaufanie kontrahentów, oraz brak ryzyka sankcji związanych z praniem VAT przez pośredników.
Przykład podziału płatności
Faktura na 18 400 zł brutto (netto 15 000 zł + VAT 3 400 zł): płatność netto 15 000 zł trafia na rachunek zwykły sprzedawcy, a 3 400 zł VAT na rachunek VAT. Przy obowiązkowym MPP kwota brutto 18 400 zł > 15 000 zł i paliwo jest w załączniku 15 — sprzedawca musi wyrazić zgodę na MPP, ale nabywca ma obowiązek tak zapłacić.
Często zadawane pytania — split payment (MPP)
Czym jest mechanizm podzielonej płatności (split payment)?
Mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment) to obowiązkowy lub dobrowolny sposób regulowania płatności za faktury z VAT, w którym kwota VAT jest przekazywana na odrębny rachunek VAT (służący wyłącznie do rozliczeń podatkowych), a kwota netto na rachunek zwykły dostawcy. Dla nabywcy oznacza to pewność, że zapłacił VAT, a dla sprzedawcy — ograniczone ryzyko sankcji VAT. Podstawa prawna: art. 108a ustawy o VAT (Dz.U. 2024 poz. 361).
Kiedy split payment jest obowiązkowy?
Split payment staje się obowiązkowy gdy spełnione są łącznie dwa warunki: faktura przekracza 15 000 zł brutto ORAZ dotyczy towarów lub usług wymienionych w załączniku 15 do ustawy o VAT (obejmuje m.in. paliwa, wyroby tytoniowe, alkohol, metale szlachetne, środki ochrony roślin). Próg 15 000 zł dotyczy kwoty brutto z jednej faktury. Przy fakturze poniżej 15 000 zł brutto lub bez towarów z załącznika 15 — MPP pozostaje dobrowolny.
Jak działa rachunek VAT w split payment?
Rachunek VAT to odrębny rachunek bankowy służący wyłącznie do rozliczeń podatkowych. Środki na nim zgromadzone mogą być wykorzystane wyłącznie na: zapłatę VAT organizatorowi aukcji/handlowi elektronicznemu, przelew na rachunek VAT innego podatnika, wpłatę do urzędu skarbowego, wypłatę wynagrodzenia pracownikom (po zaakceptowaniu przez organ), oraz zwrot nadpłaty. Nie można z niego swobodnie wypłacać środków na własny rachunek.
Czy można stosować MPP dobrowolnie poniżej 15 000 zł?
Tak. Mechanizm podzielonej płatności może być stosowany dobrowolnie nawet przy fakturach poniżej 15 000 zł brutto i dla towarów spoza załącznika 15. Wiele firm stosuje MPP dobrowolnie na zasadach ogólnych — przekazując VAT na rachunek VAT kontrahenta zamiast na jego rachunek zwykły. Dla kupującego MPP dobrowolny oznacza pełne zabezpieczenie VAT i brak ryzyka sankcji, a dla sprzedawcy — większe zaufanie kontrahenta.
Na co można wydać środki z rachunku VAT?
Środki zgromadzone na rachunku VAT mogą być przeznaczone na: zapłatę za towary/usługi z VAT na rachunek VAT drugiej strony (zalecane przez MF), wpłatę podatku VAT do urzędu skarbowego, zwrot nadpłaty podatku VAT, wypłatę wynagrodzenia pracownikom (po akceptacji przez naczelnika urzędu skarbowego), opłacenie składek ZUS (po spełnieniu warunków). Nie można ich użyć do spłaty kredytów, zakupu obligacji skarbowych ani swobodnego transferu na rachunek własny.