Oblicz termin przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy. Zgodnie z art. 291 Kodeksu pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) roszczenia ogólne przedawniają się po 3 latach od wymagalności, roszczenia pracodawcy o szkodę nieumyślną — po 1 roku od wiadomości (max 3 lata od zdarzenia).
Právní základ
- art. 291 § 1 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Účinné od: 1. 9. 2023
- art. 291 § 2 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Účinné od: 1. 9. 2023
Przedawnienie roszczeń pracowniczych — art. 291 KP
Przedawnienie to instytucja prawna, która po upływie określonego czasu pozwala dłużnikowi uchylić się od odpowiedzialności poprzez podniesienie zarzutu przedawnienia. W prawie pracy terminy przedawnienia są krótsze niż w prawie cywilnym — ma to na celu szybkie rozstrzyganie sporów pracowniczych i zapobieganie gromadzeniu się nieuregulowanych roszczeń.
Terminy przedawnienia roszczeń pracowniczych (art. 291 KP)
- 3 lata — roszczenia ogólne (wynagrodzenie, odprawa, odszkodowanie), od dnia wymagalności (art. 291 § 1 KP)
- 1 rok — roszczenie pracodawcy o nieumyślną szkodę, od powzięcia wiadomości (art. 291 § 2 KP)
- 3 lata — bezwzględne ograniczenie przy nieumyślnej szkodzie od daty zdarzenia (art. 291 § 2 KP)
- 3 lata — roszczenie pracodawcy przy szkodzie umyślnej (art. 291 § 3 KP)
- 10 lat — roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem lub ugodą sądową (art. 125 KC w zw. z art. 300 KP)
Zawieszenie biegu przedawnienia
Przedawnienie nie biegnie w czasie trwania stosunku pracy w odniesieniu do roszczeń pracownika wobec pracodawcy (art. 292 § 1 KP). Oznacza to, że pracownik zatrudniony u pracodawcy, któremu pracodawca zalega z wynagrodzeniem, ma 3 lata od zakończenia stosunku pracy na złożenie pozwu — niezależnie od tego, jak długo zaległości narastały.
Różnica między przedawnieniem a prekluzją
Terminy odwołania do sądu pracy od wypowiedzenia (21 dni) lub rozwiązania bez wypowiedzenia (21 dni) to terminy prekluzyjne — po ich upływie prawo do odwołania wygasa bezwzględnie. Przedawnienie roszczeń majątkowych (wynagrodzenie, odszkodowanie) to odmienna instytucja, którą sąd uwzględnia tylko na zarzut strony.
Często zadawane pytania — przedawnienie roszczeń pracowniczych
Ile lat przedawniają się roszczenia pracownicze?
Większość roszczeń ze stosunku pracy przedawnia się z upływem 3 lat od dnia wymagalności (art. 291 § 1 KP). Przykłady: zaległe wynagrodzenie przedawnia się po 3 latach od dnia jego płatności, odprawa — po 3 latach od rozwiązania umowy, ekwiwalent za urlop — po 3 latach od dnia ustania stosunku pracy.
Kiedy biegnie termin przedawnienia roszczenia o wynagrodzenie?
Termin przedawnienia roszczenia o wynagrodzenie biegnie od dnia, w którym wynagrodzenie stało się wymagalne — czyli od dnia, w którym pracodawca był zobowiązany je wypłacić (np. 10. każdego miesiąca). Przedawnienie biegnie odrębnie dla każdego miesiąca. Złożenie pozwu do sądu pracy przerywa bieg przedawnienia.
Jak długo pracodawca może dochodzić odszkodowania od pracownika?
Przy szkodzie nieumyślnej pracodawca ma 1 rok od dnia powzięcia wiadomości o szkodzie i osobie obowiązanej do naprawienia, jednak nie później niż 3 lata od zdarzenia wywołującego szkodę (art. 291 § 2 KP). Przy szkodzie umyślnej (np. kradzież) termin wynosi 3 lata (art. 291 § 3 KP).
Czy przedawnienie można przerwać?
Tak. Bieg przedawnienia przerywa się przez: wniesienie pozwu lub wniosku do sądu pracy, wszczęcie mediacji, uznanie roszczenia przez dłużnika (np. pracodawca napisze, że wypłaci zaległe wynagrodzenie do określonej daty). Po przerwie termin biegnie od nowa. Zawezwanie do próby ugodowej przed sądem również przerywa przedawnienie.
Co się dzieje po upływie terminu przedawnienia?
Po upływie terminu przedawnienia roszczenie nie wygasa automatycznie — nadal istnieje jako tzw. zobowiązanie naturalne. Jednak jeśli dłużnik podniesie zarzut przedawnienia w sądzie, sąd oddali powództwo. Pracownik lub pracodawca może zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia po jego upływie. Zrzeczenie z wyprzedzeniem jest nieważne.