Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad legalnością działania organów administracji publicznej. Gdy organ administracji nie wykonuje wyroku WSA lub NSA, strona dysponuje instrumentem przymuszającym przewidzianym w art. 154 ustawy — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Instrument ten obejmuje grzywnę nakładaną na organ oraz sumę pieniężną zasądzaną na rzecz strony.

Tryb wymierzania grzywny

Aby skorzystać z art. 154 uPPSA, strona musi wcześniej wezwać organ do wykonania wyroku. Jeżeli organ nie wykona wyroku w wyznaczonym terminie, strona może złożyć wniosek do sądu o wymierzenie grzywny. Sąd rozstrzyga w formie postanowienia, na które stronom przysługuje zażalenie.

Wysokość grzywny i sumy pieniężnej

Maksymalna grzywna stanowi dziesięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za ostatni kwartał poprzedniego roku, ogłaszanego przez prezesa GUS. Suma pieniężna, zasądzana na rzecz strony, wynosi połowę nałożonej grzywny. Obie sankcje mogą być orzeczone jednocześnie.

Wielokrotne wymierzanie grzywny

Jeżeli po wymierzeniu grzywny organ nadal nie wykonuje wyroku, strona może ponownie złożyć wniosek o wymierzenie kolejnej grzywny. Sąd może wielokrotnie stosować tę sankcję aż do faktycznego wykonania orzeczenia przez organ. Każda grzywna nie może jednak przekroczyć ustawowego limitu.

Odpowiedzialność odszkodowawcza organu

Niezależnie od grzywny z art. 154 uPPSA, strona może dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niewykonanie orzeczenia sądu administracyjnego na podstawie art. 4171 §3 Kodeksu cywilnego. Obie drogi prawne są niezależne i mogą być stosowane równolegle.