Zgodnie z art. 899 § 3 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061), darczyńca może odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności obdarowanego w ciągu 1 roku od dnia dowiedzenia się o niewdzięczności. Przebaczenie wyłącza prawo odwołania.
Podstawa prawna
- art. 899 § 3 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
Odwołanie darowizny — termin i warunki
Odwołanie darowizny jest instytucją prawa cywilnego uregulowaną w art. 899 Kodeksu cywilnego. Pozwala darczyńcy wycofać się z darowizny w przypadku niewdzięcznego zachowania obdarowanego. Najważniejszym warunkiem jest zachowanie terminu 1 roku od dowiedzenia się o niewdzięczności.
Przesłanki odwołania darowizny
Darowiznę można odwołać gdy obdarowany:
- Umyślnie wyrządza darczyńcy szkodę bydłę lub jego bliskim
- Znieważa darczyńcę lub jego bliskich
- Nie wykonuje zobowiązań wynikających z umowy darowizny
Termin 1 roku
Termin do odwołania biegnie od dnia dowiedzenia się darczyńcy o niewdzięczności. Jest to termin zawity — po jego upływie prawo wygasa. Darczyńca musi więc aktywnie monitorować zachowanie obdarowanego i reagować w czasie.
Skutki przebaczenia
Jeśli darczyńca przebaczy obdarowanemu (np. wyraźnie mu wybaczy), traci prawo do odwołania darowizny — nawet jeśli termin 1 roku jeszcze nie upłynął. Przebaczenie jest więc nieodwracalnym oświadczeniem woli.
Forma odwołania
Odwołanie darowizny wymaga formy notarialnej (art. 899 § 1 KC). Oświadczenie darczyńcy musi być złożone w formie aktu notarialnego, w przeciwnym razie jest nieważne. Po odwołaniu obdarowany musi zwrócić darowiznę lub jej wartość.
Często zadawane pytania — odwołanie darowizny
Ile czasu na odwołanie darowizny?
Zgodnie z art. 899 § 3 Kodeksu cywilnego, termin na odwołanie darowizny z powodu niewdzięczności obdarowanego wynosi 1 rok od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności. Po upływie tego roku prawo do odwołania wygasa.
Czy przebaczenie uniemożliwia odwołanie?
Tak. Art. 899 § 3 KC wyraźnie stanowi, że przebaczenie przez darczyńcę wyłącza prawo odwołania darowizny. Jeśli darczyńca przebaczył obdarowanemu, nie może już odwołać darowizny nawet jeśli termin 1 roku nie upłynął.
Czy spadkobiercy mogą odwołać darowiznę?
Prawo do odwołania darowizny przysługuje tylko darczyńcy osobiście. Po jego śmierci spadkobiercy nie mogą odwołać darowizny. Jednakże jeśli darczyńca zmarł przed upływem roku od dowiedzenia się o niewdzięczności, termin biegnie nadal i może być dochodzony przez spadkobierców.
Kiedy odwołanie jest wyłączone?
Odwołanie darowizny jest wyłączone w trzech przypadkach: (1) upływ 1 roku od dowiedzenia się o niewdzięczności, (2) przebaczenie przez darczyńcę, (3) złożenie oświadczenia o odwołaniu darowizny w formie notarialnej.
Kiedy termin 1 roku zaczyna biec?
Termin 1 roku zaczyna biec od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego. Za niewdzięczność uważa się zachowanie, które narusza podstawowe obowiązki wynikające ze stosunku darowizny, np. umyślne wyrządzenie szkody, znieważenie darczyńcy lub odmowa udzielenia pomocy w chorobie.