Określ grupę spadkową i udziały poszczególnych spadkobierców ustawowych. Podstawą prawną są Art. 931–935 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061).
Podstawa prawna
- art. 931 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
- art. 932 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
- art. 933 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
- art. 935 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
Dziedziczenie ustawowe — jak określić grupę spadkową?
Dziedziczenie ustawowe (tzw. dziedziczenie z mocy prawa) następuje wtedy, gdy spadkodawca nie pozostawił ważnego testamentu lub gdy testament obejmuje tylko część majątku. W polskim prawie obowiązuje system trzech grup spadkowych, których kolejność wynika z stopnia pokrewieństwa ze spadkodawcą.
I grupa spadkowa — małżonek i zstępni
Do I grupy należą: małżonek oraz zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki, prawnuki). Zstępni dziedziczą w linii prostej, równymi częściami. Jeśli jedno z dzieci nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przechodzi na jego zstępnych (repräsentacja).
Małżonek zawsze dziedziczy z zstępnymi. Jego minimalny udział to 1/4 wartości spadku — nawet jeśli liczba dzieci jest duża. Przykład: spadek 400 000 zł, małżonek + 3 dzieci → 4 dziedziców, teoretycznie po 100 000 zł, ale małżonek dostaje min. 100 000 zł (1/4), a pozostałe 300 000 zł dzielone między 3 dzieci → po 100 000 zł.
II grupa spadkowa — małżonek i rodzice
Do II grupy należą: małżonek oraz rodzice spadkodawcy. Rodzice dziedziczą wtedy, gdy spadkodawca nie ma zstępnych. Jeśli jedno z rodziców nie żyje, jego udział przechodzi na jego zstępnych (np. rodzeństwo spadkodawcy). Małżonek w tej grupie dziedziczy połowę spadku.
III grupa — brak krewnych
Gdy nie ma żadnych spadkobierców z I ani II grupy, spadek przypada gminie miejsca ostatniego zamieszkania spadkodawcy. Jeśli miejsca zamieszkania nie da się ustalić — na Skarb Państwa. Jest to tzw. dziedziczenie sukcesyjne.
Udziały w ramach I grupy — szczegóły
- Małżonek + 1 dziecko → po 1/2 spadku każdy (min. 1/4 dla małżonka)
- Małżonek + 2 dzieci → po 1/3 spadku każdy (min. 1/4 dla małżonka)
- Małżonek + 3 dzieci → po 1/4 spadku każdy (min. 1/4 dla małżonka = w tym przypadku równo)
- Tylko dzieci (bez małżonka) → równo między dzieci
Często zadawane pytania — dziedziczenie ustawowe
Kto dziedziczy w pierwszej kolejności?
W pierwszej kolejności (I grupa spadkowa) dziedziczą małżonek i zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki, prawnuki). Małżonek zawsze dziedziczy z zstępnymi, przy czym jego udział nie może być mniejszy niż 1/4 wartości spadku.
Czy małżonek dziedziczy z dziećmi?
Tak. Zgodnie z art. 931 KC małżonek dziedziczy wraz ze zstępnymi (dziećmi). Jeśli spadkodawca ma 2 dzieci i małżonka, każdy z nich otrzymuje 1/3 spadku. Udział małżonka nie może być jednak mniejszy niż 1/4 całości spadku.
Co gdy nie ma dzieci ani małżonka?
W drugiej kolejności (II grupa) dziedziczą: małżonek z rodzicami spadkodawcy albo z ich zstępnymi (rodzeństwem, bratankami itp.). Gdy nie ma też rodziców — spadek przypada dalszym zstępnym dalszego stopnia.
Kiedy gmina dziedziczy spadek?
Zgodnie z art. 935 KC, gdy nie ma żadnych spadkobierców ustawowych (ani I, ani II grupy), spadek przechodzi na gminę ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Jeśli miejsce to nieznane — na Skarb Państwa.
Jak dzieli się spadek między spadkobierców?
Udziały są równe między wszystkimi spadkobiercami tej samej linii. Przykład: 2 dzieci bez małżonka → każde po 1/2. Małżonek + 2 dzieci → małżonek 1/3 + każde dziecko 1/3. Przy obliczaniu udziałów uwzględnia się tylko żyjących spadkobierców.