Zatarcie skazenia to instytucja prawna Kodeksu karnego, która oznacza, że po upływie określonego czasu od odbycia kary, skazanie przestaje wywoływać skutki prawne. Jest to forma swoistej rehabilitacji, która pozwala osobie skazanej na powrót do normalnego życia bez piętna skazania wpływającego na dalsze postępowania sądowe, możliwość ubiegania się o pracę czy wykonywanie niektórych zawodów.

Terminy zatarcia skazenia według art. 107 § 1 KK

Kodeks karny rozróżnia cztery kategorie kar i odpowiadające im okresy do zatarcia:

• 10 lat — grzywna oraz ograniczenie wolności. Najkrótszy termin dotyczy tzw. kar niższej szkodliwości społecznej.
• 15 lat — pozbawienie wolności do 5 lat włącznie. Średnia kategoria obejmuje większość występków zagrożonych karą do 5 lat pozbawienia wolności.
• 20 lat — pozbawienie wolności powyżej 5 lat. Najdłuższy termin dotyczy poważnych przestępstw, w tym zbrodni.

Kiedy termin nie biegnie — przerwa biegu zatarcia

Zgodnie z art. 107 § 3 KK, jeśli w okresie przed zatarciem sąd ponownie wyda wyrok skazujący, bieg terminu zatarcia zostaje przerwany i rozpoczyna się na nowo od dnia popełnienia nowego czynu. Jest to mechanizm zapobiegający instrumentalnemu korzystaniu z upływu czasu przez osoby wielokrotnie łamiące prawo.

Różnica między zatarciem skazenia a amnestią

Zatarcie skazenia działa automatycznie po upływie terminu (o ile nie zachodzą przesłanki przerywające bieg), natomiast amnestyja to akt łaski wydany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, który całkowicie umarza postępowanie lub znosi orzeczoną karę. Amnestycja ma charakter indywidualny lub ogólny i nie wymaga upływu określonego czasu.

Skutki zatarcia skazenia

Po zatarciu skazenia osoba fizycznie nie jest już karalna w zakresie, w jakim prawo nakazuje brać pod uwagę wcześniejsze skazanie. Oznacza to między innymi: usunięcie wpisu z KRK, możliwość ubiegania się o wszelkie stanowiska publiczne, brak obowiązku informowania pracodawcy o dawnym skazaniu, zniesienie ograniczeń w dostępie do niektórych zawodów regulowanych.