Małżeństwo w polskim systemie prawnym tworzy wspólność ustawową majątkową, chyba że małżonkowie zawarli intercyzę. Wspólność ustawowa oznacza, że w czasie trwania małżeństwa powstaje majątek wspólny, w którym oboje małżonkowie mają równe udziały — niezależnie od faktycznego wkładu każdego z nich w powstanie tego majątku.

Zasada równych udziałów — art. 43 § 1 KRO

Art. 43 § 1 KRO stanowi wprost: oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jest to zasada podstawowa, która obowiązuje w każdym przypadku, gdy nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od niej. W praktyce oznacza to, że przy dwóch małżonkach każdy z nich ma prawo do 50% wartości majątku wspólnego.

Możliwość żądania nierównych udziałów — art. 43 § 2 KRO

Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, aby ustalenie udziałów nastąpiło w rozmiarze nieodpowiadającym wkładowi każdego z nich. Sąd bierze wówczas pod uwagę nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 43 § 3 KRO). Przykłady ważnych powodów obejmują znacznie nierówny wkład pracy zarobkowej, sprawowanie opieki nad dziećmi przez jednego z małżonków kosztem kariery zawodowej, czy też znaczące różnice w dochodach.

Co obejmuje majątek wspólny?

Do majątku wspólnego należą rzeczy nabyte przez oboje małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej, a także wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunkach bankowych i w funduszach emerytalnych, prawa majątkowe z tytułu udziału w spółkach, oraz dochody z majątku osobistego (chyba że przepisy stanowią inaczej). Nie wchodzą natomiast do majątku wspólnego rzeczy nabyte przed zawarciem małżeństwa lub odziedziczone w drodze dziedziczenia.

Zwrot wydatków — art. 45 KRO

Art. 45 KRO reguluje zwrot wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych. Jest to dodatkowy mechanizm sprawiedliwego podziału, który działa obok zasady równych udziałów.

Jak kalkulator pomaga

Kalkulator pozwala szybko obliczyć wartość jednej części przy podziale majątku wspólnego. Wystarczy podać całkowitą wartość majątku i liczbę części (domyślnie 2 — równy podział między małżonków). Kalkulator stosuje zasadę równych udziałów z art. 43 § 1 KRO. Dla nierównych udziałów konieczne jest postępowanie sądowe.