Wszczęcie postępowania sądowego o rozwód lub separację wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej. W Polsce koszty sądowe reguluje ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. 2024 poz. 959). Opłata od pozwu o rozwód należy do kategorii opłat stałych — jej wysokość jest określona ustawowo i wynosi 600 zł, niezależnie od wartości majątku małżonków, długości trwania małżeństwa czy liczby wspólnych dzieci.

Podstawa prawna — art. 26 uKoszSad

Artykuł 26 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych wymienia sprawy, w których pobiera się opłatę stałą w wysokości 600 zł. Należą do nich m.in.: pozew o rozwód (pkt 1), pozew o separację (pkt 2), pozew o ochronę dóbr osobistych (pkt 3) oraz pozew o ochronę innych praw niemajątkowych. Opłatę wnosi powód przy składaniu pozwu — bez jej uiszczenia sąd wezwie do uzupełnienia braków formalnych.

Kiedy opłata wynosi 600 zł?

Opłata stała 600 zł dotyczy wyłącznie spraw wymienionych w art. 26 uKoszSad. W przypadku pozwu o rozwód z orzekaniem o winie lub bez takiego orzekania opłata jest jednakowa i wynosi 600 zł. Jeżeli strony dojdą do porozumienia i złożą zgodny wniosek o rozwód bez orzekania o winie, mogą ubiegać się o zwrot połowy opłaty (tj. 300 zł) na podstawie art. 79 uKoszSad.

Zwolnienie od kosztów sądowych

Strona w trudnej sytuacji materialnej może ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części) na podstawie art. 102 i nast. uKoszSad. Wniosek składa się na urzędowym formularzu (formularz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach), dostępnym w siedzibie sądu lub na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. Sąd ocenia sytuację materialną strony i wydaje postanowienie o zwolnieniu lub jego odmowie. Brak zwolnienia nie oznacza, że strona musi natychmiast uiścić opłatę — może ona zostać rozłożona na raty lub odroczona.

Opłata od apelacji i innych środków zaskarżenia

Jeżeli jedna ze stron zdecyduje się zaskarżyć wyrok rozwodowy apelacją, musi uiścić opłatę od apelacji. Zgodnie z art. 18 ust. 2 uKoszSad opłata od apelacji jest równa opłacie od pozwu z I instancji, czyli wynosi 600 zł. W przypadku zażalenia opłata wynosi 1/5 opłaty od pisma zaskarżanego, nie mniej niż 30 zł (art. 19 ust. 3 pkt 2).

Praktyczne wskazówki

Opłatę sądową można uiścić w kasie sądu, przelewem na rachunek bankowy sądu lub za pomocą znaków sądowych. Dowód wpłaty dołącza się do pozwu. Wniesienie opłaty jest warunkiem formalnym pozwu — bez niej sąd wezwie do uzupełnienia braku w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu pisma. Termin na uiszczenie opłaty biegnie od doręczenia wezwania, nie od daty złożenia pozwu.