Sprawdź treść obowiązku poddania się leczeniu uzależnienia, który sąd może nałożyć w ramie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 72 §1 pkt 6 Kodeksu karnego (Dz.U. 2024 poz. 17) sąd może zamiast orzeczonej kary pozbawienia wolności orzec jej wykonanie warunkowo, nakładając obowiązek poddania się leczeniu uzależnienia.
Podstawa prawna
- art. 72 §1 pkt 6 Kodeks karny (Dz.U. 2024 poz. 17) ↗
Obowiązuje od: 1. 9. 2024
Obowiązek leczenia uzależnień — jak to działa?
Obowiązek leczenia uzależnień jest jednym z najczęściej stosowanych obowiązków probacyjnych w polskim systemie karnym. Sąd nakłada go na sprawcę przestępstwa, u którego stwierdzono uzależnienie — najczęściej od alkoholu lub narkotyków — i które pozostaje w związku z popełnionym czynem. Leczenie może mieć formę ambulatoryjną (regularne wizyty w poradni) lub stacjonarną (pobyt w ośrodku terapeutycznym).
Kiedy sąd nakłada obowiązek leczenia?
Sąd warunkowo zawiesza wykonanie kary pozbawienia wolności, jeśli uzna, że wobec sprawcy — biorąc pod uwagę jego dotychczaszy sposób życia, właściwości i warunki osobiste — jest uzasadnione przekonanie, że pomimo zawieszenia kary nie popełni on ponownie przestępstwa. Leczenie uzależnień zwiększa prawdopodobieństwo resocjalizacji, dlatego sąd chętnie je stosuje zwłaszcza przy przestępstwach popełnionych pod wpływem alkoholu lub innych substancji.
Forma leczenia
Leczenie ambulatoryjne pozwala skazanemu na normalne życie codzienne przy regularnych wizytach terapeutycznych. Leczenie stacjonarne wymaga zamieszkania w placówce leczniczej i jest stosowane w poważniejszych przypadkach uzależnienia. Sąd decyduje o formie na podstawie opinii biegłych i charakterystyki sprawcy.
Konsekwencje niedopełnienia obowiązku
Jeśli skazany nie poddaje się leczeniu bez usprawiedliwienia, prokurator składa wniosek o zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności (art. 75 §2 KK). Sąd rozpoznaje taki wniosek i wydaje postanowienie. Ważne: brak dostępnych miejsc w placówce leczniczej nie jest traktowany jako odmowa poddania się leczeniu.
Okres trwania obowiązku
Obowiązek leczenia trwa przez cały okres próbny, który wynosi od 2 do 5 lat (standardowo 3 lata). Pozytywne przejście programu terapeutycznego przed końcem okresu próbnego może stanowić podstawę do wniosku o wcześniejsze umorzenie postępowania wykonawczego.
Często zadawane pytania — obowiązek leczenia uzależnień
Kiedy sąd nakazuje leczenie uzależnień?
Sąd może nałożyć obowiązek leczenia uzależnień w ramie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności na podstawie art. 72 §1 pkt 6 KK. Dotyczy to sprawców, u których stwierdzono uzależnienie od alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych, a popełnione przestępstwo pozostaje w związku z tym uzależnieniem.
Czy leczenie uzależnień jest obowiązkowe przy zawieszeniu kary?
Leczenie uzależnień nie jest automatyczne — sąd wymierza je fakultatywnie, gdy uzna to za celowe. Jest to jeden z możliwych obowiązków probacyjnych obok np. przeproszenia pokrzywdzonego, uczestnictwa w programie korekcyjnym czy powstrzymania się od kontaktu z pokrzywdzonym.
Co grozi za niepoddanie się leczeniu w okresie próbnym?
Jeśli skazany nie poddaje się obowiązkowemu leczeniu bez usprawiedliwienia, sąd może zarządzić wykonanie zawieszonej kary pozbawienia wolności (art. 75 §2 KK). Jednocześnie leczenie musi być faktycznie dostępne — brak miejsc w placówce leczniczej nie może być interpretowany jako odmowa.
Jak wygląda leczenie stacjonarne vs ambulatoryjne?
Leczenie ambulatoryjne polega na regularnych wizytach w poradni uzależnień przy zachowaniu normalnego trybu życia. Leczenie stacjonarne wymaga pobytu w specjalistycznym zakładzie leczniczym (np. oddział detox, ośrodek terapii uzależnień) i stanowi intensywniejszą formę wsparcia. Wybór formy zależy od stopnia uzależnienia i decyzji sądu.
Czy obowiązek leczenia dotyczy alkoholu i narkotyków?
Tak, art. 72 §1 pkt 6 KK mówi ogólnie o „leczeniu uzależnienia" — obejmuje to uzależnienie od alkoholu, narkotyków, substancji psychoaktywnych, a także inne uzależnienia behawioralne, jeśli sąd uzna to za stosowne. Praktycznie najczęściej dotyczy to alkoholizmu i narkomanii.