Sprawdź, czy przysługuje Ci prawo do powszechnego korzystania z wód. Zgodnie z art. 32 Prawa wodnego (Dz.U. 2024 poz. 1087) każdemu przysługuje prawo do korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych w celach wypoczynku, turystyki, sportów wodnych i amatorskiego połowu ryb — bez pozwolenia i bezpłatnie.
Podstawa prawna
- art. 32 ust. 1–3 ustawa Prawo wodne (Dz.U. 2024 poz. 1087) ↗
Obowiązuje od: 19. 7. 2024
Powszechne korzystanie z wód publicznych — co mówi prawo
Prawo do powszechnego korzystania z wód jest jednym z podstawowych praw obywatelskich w Polsce, wynikającym z art. 32 Prawa wodnego. Każdy — bez względu na to, czy jest właścicielem gruntu, czy nie — może korzystać z publicznych wód na zasadach określonych w ustawie. Nie wymaga to żadnych pozwoleń, zgód ani uiszczania opłat.
Zakres powszechnego korzystania
Powszechne korzystanie służy zaspokajaniu potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego, bez stosowania specjalnych urządzeń technicznych. Obejmuje ponadto wypoczynek, uprawianie turystyki, sportów wodnych oraz — na zasadach określonych w przepisach odrębnych — amatorski połów ryb. Można więc bez przeszkód kąpać się w rzekach i jeziorach publicznych, pływać kajakiem, uprawiać windsurfing czy wędkować.
Wody objęte powszechnym korzystaniem
Prawo do powszechnego korzystania obejmuje: publiczne śródlądowe wody powierzchniowe, morskie wody wewnętrzne oraz morze terytorialne. Za publiczne śródlądowe wody powierzchniowe uznaje się wody płynące (rzeki, strumienie) oraz stojące (jeziora, zbiorniki zbiorniki), które nie stanowią własności osób fizycznych lub prawnych. Określenie, które wody są publiczne, wynika z ewidencji gruntów i budynków oraz prowadzonej przez Wody Polskie dokumentacji.
Ograniczenia powszechnego korzystania
Ustawa przewiduje kilka kategorii ograniczeń. Po pierwsze, rada gminy może w drodze uchwały wprowadzać ograniczenia lub zakazy na terenie gminy — np. wzdłuż ujęć wody, na terenach przemysłowych lub tam, gdzie korzystanie z wody zagrażałoby zdrowiu publicznemu. Po drugie, korzystanie komercyjne i przemysłowe wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Po trzecie, używanie specjalnych urządzeń technicznych (np. motorówek, skuterów wodnych, sprzętu do nurkowania komercyjnego) wykracza poza zakres powszechnego korzystania.
Różnica między powszechnym a zwykłym korzystaniem
Powszechne korzystanie (art. 32) przysługuje każdemu, bez względu na tytuł prawny do nieruchomości, z wód publicznych. Zwykłe korzystanie (art. 33) przysługuje wyłącznie właścicielowi gruntu, z wód na jego gruncie (lub wód podziemnych w jego gruncie), do limitu 5 m³/dobę. Przykład: każdy może się kąpać w publicznej rzece (powszechne), ale tylko właściciel działki może korzystać ze studni na swoim terenie (zwykłe).
Często zadawane pytania — powszechne korzystanie z wód
Czy mogę kąpać się w każdej rzece lub jeziorze?
Prawo do powszechnego korzystania z wód obejmuje publiczne śródlądowe wody powierzchniowe, morskie wody wewnętrzne oraz morze terytorialne. W praktyce oznacza to większość dużych rzek, jezior i zbiorników wodnych. Nie obejmuje natomiast wód prywatnych — stawów, niewielkich jezior nieoznaczonych jako publiczne. Rada gminy może dodatkowo ograniczyć dostęp uchwałą w formie aktu prawa miejscowego (art. 32 ust. 3 Prawa wodnego).
Co to jest powszechne korzystanie z wód?
Powszechne korzystanie z wód to fundamentalne prawo każdego obywatela do korzystania z publicznych wód bez konieczności uzyskiwania pozwoleń, zgód czy ponoszenia opłat. Wynika wprost z art. 32 Prawa wodnego. Służy zaspokajaniu potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego, wypoczynku, turystyce, sportom wodnym oraz amatorskiemu połowowi ryb — pod warunkiem że nie używa się specjalnych urządzeń technicznych.
Czy amatorskie wędkarstwo wymaga pozwolenia wodnoprawnego?
Amatorski połów ryb na publicznych wodach wchodzi w zakres powszechnego korzystania z wód (art. 32 ust. 2 Prawa wodnego). Jednak sam połów ryb regulują odrębne przepisy — przede wszystkim Prawo łowieckie i regulaminy amatorskiego połowu ryb wydawane przez organy rybołówstwa. Wędkarz musi więc posiadać kartę wędkarską lub zezwolenie, ale nie potrzebuje pozwolenia wodnoprawnego.
Kiedy powszechne korzystanie z wód nie jest dozwolone?
Powszechne korzystanie nie obejmuje: (1) wód prywatnych — nieoznaczonych jako publiczne śródlądowe wody powierzchniowe; (2) działalności komercyjnej i przemysłowej — wymaga pozwolenia wodnoprawnego; (3) używania specjalnych urządzeń technicznych; (4) terenów objętych zakazami wstępu lub ograniczeniami ustanowionymi przez radę gminy (np. tereny przemysłowe, ujęcia wody).
Czy gmina może ograniczyć dostęp do wód publicznych?
Tak. Art. 32 ust. 3 Prawa wodnego daje radzie gminy kompetencję do wprowadzenia, w drodze uchwały będącej aktem prawa miejscowego, ograniczeń lub zakazów powszechnego korzystania z wód na terenie gminy. Ograniczenia muszą być jednak uzasadnione ochroną zdrowia publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub szczególnych potrzeb gospodarki narodowej. Przed podjęciem uchwały organ zasięga opinii dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej.