Sprawdź, czy planowane korzystanie z wód mieści się w zakresie zwykłego korzystania. Zgodnie z art. 33 Prawa wodnego (Dz.U. 2024 poz. 1087) właściciel gruntu może pobierać wodę do 5 m³/dobę średniorocznie — bezpłatnie i bez pozwolenia — na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.
Podstawa prawna
- art. 33 ust. 1–4 ustawa Prawo wodne (Dz.U. 2024 poz. 1087) ↗
Obowiązuje od: 19. 7. 2024
Zwykłe korzystanie z wód — komu przysługuje i co obejmuje
Zwykłe korzystanie z wód to jedyne korzystanie z wód w Polsce, które przysługuje z mocy samego prawa — bez jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, bez opłat i bez terminów. Jest to fundamentalne prawo związane z własnością nieruchomości, wynikające wprost z art. 33 Prawa wodnego.
Komu przysługuje zwykłe korzystanie?
Zwykłe korzystanie z wód przysługuje wyłącznie właścicielowi gruntu — zarówno osobie fizycznej, jak i prawnej. Obejmuje wody stanowiące jego własność oraz wody podziemne znajdujące się w jego gruncie. Co istotne: nie przysługuje ono dzierżawcy, użytkownikowi wieczystemu ani innemu posiadaczowi — nawet jeśli faktycznie gospodarują na nieruchomości. Mogą oni korzystać z wód wyłącznie na podstawie odrębnych umów cywilnoprawnych z właścicielem.
Zakres zwykłego korzystania
Art. 33 ust. 4 Prawa wodnego precyzyjnie określa zakres zwykłego korzystania. Obejmuje ono dwa rodzaje działań: (1) pobór wód podziemnych lub powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³/dobę — to ilość, która pozwala zaspokoić potrzeby przeciętnego gospodarstwa domowego lub rolnego; (2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m³/dobę — pod warunkiem że są to ścieki bytowe spełniające normy określone w odrębnych przepisach.
Studnia a zwykłe korzystanie
To rozróżnienie jest kluczowe: właściciel może korzystać ze zwykłego korzystania (pobierać wodę do 5 m³/dobę) bez pozwolenia wodnoprawnego, ale budowa studni jako urządzenia wodnego wymaga już odrębnej zgody. Studnia kopana (do 30 m głębokości) zazwyczaj wymaga tylko zgłoszenia robót budowlanych. Studnia głębinowa — pozwolenia wodnoprawnego wydawanego przez regionalny zarząd gospodarki wodnej Wód Polskich.
Zwykłe korzystanie a powszechne korzystanie
Zwykłe korzystanie (art. 33) różni się od powszechnego korzystania (art. 32) przede wszystkim podmiotem: zwykłe — wyłącznie właściciel gruntu; powszechne — każdy obywatel. Ponadto zwykłe obejmuje pobór wód na własne potrzeby, podczas gdy powszechne — korzystanie z wód publicznych bez tytułu prawnego do nieruchomości. Pobór ze studni na własnej działce to zwykłe korzystanie; kąpiel w rzece — powszechne.
Często zadawane pytania — zwykłe korzystanie z wód
Co to jest zwykłe korzystanie z wód?
Zwykłe korzystanie z wód to prawo właściciela gruntu do poboru wód (do 5 m³/dobę średniorocznie) oraz wprowadzania ścieków (do 5 m³/dobę) bez konieczności uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego i bez opłat. Przysługuje ono z mocy samego prawa — na podstawie art. 33 Prawa wodnego (Dz.U. 2024 poz. 1087). Jest to jedyne korzystanie z wód, które nie wymaga żadnej decyzji administracyjnej.
Czy właściciel działki może korzystać z wody bez zezwolenia?
Tak, ale wyłącznie w ramach zwykłego korzystania. Właściciel gruntu może pobierać wodę do 5 m³/dobę średniorocznie na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego — bez pozwolenia, bez opłat. Natomiast budowa studni głębinowej jako urządzenia wodnego wymaga odrębnej zgody wodnoprawnej, niezależnie od prawa zwykłego korzystania.
Jakie są limity zwykłego korzystania z wód?
Zwykłe korzystanie obejmuje: (1) pobór wód podziemnych lub powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³/dobę; (2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m³/dobę. Limit 5 m³/dobę jest wyrażony jako średnia roczna — w praktyce roczny pobór nie może przekroczyć 1 825 m³.
Czy zwykłe korzystanie z wód jest bezpłatne?
Tak, absolutnie. Pobór wód i wprowadzanie ścieków w ramach zwykłego korzystania jest całkowicie bezpłatne — nie podlega opłatom za usługi wodne (art. 271–274 Prawa wodnego). Opłaty te dotyczą wyłącznie korzystania na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, czyli poboru przekraczającego limity zwykłego korzystania.
Co wyklucza zwykłe korzystanie z wód?
Zwykłe korzystanie nie obejmuje: (1) osób niebędących właścicielami gruntu — dzierżawcy, użytkownicy wieczyści korzystają na podstawie odrębnych umów; (2) wykonywania urządzeń wodnych — studni głębinowych, pomp, jazy, kanałów — wymagają zgody wodnoprawnej; (3) poboru powyżej 5 m³/dobę średniorocznie — wymaga pozwolenia wodnoprawnego; (4) działalności komercyjnej i na rzecz innych podmiotów — wykracza poza zaspokojenie własnych potrzeb.
Czy studnia przydomowa wymaga pozwolenia wodnoprawnego?
Sama studnia jako urządzenie wodne wymaga zgody wodnoprawnej. Jednak pobór wody z niej do 5 m³/dobę (średniorocznie) korzysta z uproszczenia — mieści się w zwykłym korzystaniu. Dla studni kopanych do 30 m głębokości wystarcza zazwyczaj zgłoszenie robót budowlanych. Studnie głębinowe wymagają pozwolenia wodnoprawnego wydawanego przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej.