Obszar ochronny zbiornika wód śródlądowych to szczególna forma ochrony przyrody i zasobów wodnych, ustanawiana dla strategicznych zbiorników wód podziemnych. Główny Zbiornik Wód Podziemnych (GZWP) to hydrogeologicznie wydzielony kompleks wodonośny, który stanowi kluczowe źródło zaopatrzenia ludności i przemysłu w wodę pitną.

Podstawa prawna — art. 141 Prawa wodnego

Zgodnie z art. 141 ust. 1 ustawy – Prawo wodne (Dz.U. 2024 poz. 1087), obszar ochronny zbiornika wód śródlądowych ustanawia, w drodze rozporządzenia, właściwy Wojewoda. Podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku jest wyłącznie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Rozporządzenie Wojewody jest aktem prawa miejscowego i nakłada na właścicieli gruntów ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości położonych w obszarze ochronnym.

Kto może wnioskować?

Wyłącznie Wody Polskie posiadają legitymację do złożenia wniosku o ustanowienie obszaru ochronnego GZWP. Nie jest to możliwe z inicjatywy gminy, przedsiębiorcy ani żadnego innego podmiotu. Jeśli zachodzi potrzeba ochrony zbiornika, podmiot prywatny lub samorząd może zwrócić się do Wód Polskich z prośbą o rozważenie złożenia wniosku, ale decyzja należy wyłącznie do PGW Wody Polskie.

Ograniczenia w obszarze ochronnym

Rozporządzenie ustanawiające obszar ochronny określa zakazy i ograniczenia dotyczące użytkowania gruntów, prowadzenia działalności gospodarczej oraz gospodarki wodnej. Typowe ograniczenia obejmują: zakaz lokalizacji inwestycji przemysłowych i składowisk odpadów, obowiązek stosowania szczególnych rozwiązań technicznych chroniących wody podziemne, ograniczenia w zakresie nawożenia i stosowania środków ochrony roślin.

Procedura ustanowienia

Procedura obejmuje: złożenie wniosku przez Wody Polskie do Wojewody, przeprowadzenie analizy hydrogeologicznej i oceny wpływu na zbiornik, konsultacje z zainteresowanymi podmiotami, wydanie rozporządzenia przez Wojewodę z określeniem granic obszaru i zakazów. Od rozporządzenia przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.