Każde korzystanie z wód — zarówno powierzchniowych, jak i podziemnych — jest regulowane przez Prawo wodne. Celem jest ochrona zasobów wodnych i zapewnienie zrównoważonego gospodarowania wodami. W zależności od rodzaju i skali działalności, przepisy przewidują różne formy legalizacji korzystania z wód. art. 388 ust. 1 Prawo wodne wymienia cztery możliwe formy zgody wodnoprawnej.

Pozwolenie wodnoprawne

Pozwolenie wodnoprawne to najbardziej formalna forma zgody. Wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej przez Dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Wymaga złożenia wniosku z pełną dokumentacją, przeprowadzenia postępowania administracyjnego (często z rozprawą i uzgodnieniami międzyagencyjnymi). Stosuje się je dla poboru wód powyżej określonych limitów, zrzutów ścieków przemysłowych, szczególnie uciążliwych korzystań z wód.

Zgłoszenie wodnoprawne

Zgłoszenie wodnoprawne (art. 394 Prawo wodne) to tryb uproszczony dla działań niewielkiej skali. Wystarczy złożyć zgłoszenie z określeniem rodzaju, zakresu i sposobu wykonywania robót oraz terminu. Opłata za przyjęcie zgłoszenia wynosi 87 zł. Organ ma 30 dni na wniesienie sprzeciwu — brak sprzeciwu oznacza zgodę. Zgłoszenie wystarcza dla pomostów, kąpielisk, odwadniania wykopów, postoju statków mieszkalnych i linii energetycznych przez wody.

Ocena wodnoprawna

Ocena wodnoprawna (art. 425 Prawo wodne) to pośrednia forma zgody dla inwestycji realizowanych w ramach celów publicznych. Wydawana jest w formie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu uproszczonej oceny oddziaływania na wody. Stosuje się ją, gdy inwestycja może wpływać na stan wód, ale jej charakter nie wymaga pełnego pozwolenia wodnoprawnego. Ocena wodnoprawna sprawdza zgodność z planem gospodarowania wodami i wymogami ochrony środowiska.

Zwykłe korzystanie z wód — bez zgody

Art. 33 Prawo wodne przyznaje właścicielowi gruntu prawo do zwykłego korzystania z wód bez żadnej zgody administracyjnej. Obejmuje to czerpanie wody z własnego ujęcia do potrzeb gospodarstwa domowego, wykorzystywanie wody do nawadniania własnego ogrodu, pojenie zwierząt z własnego stawu. To prawo ma charakter subsydiarny — jeśli działanie nie mieści się w granicach zwykłego korzystania, potrzebna jest właściwa zgoda.