Oblicz odsetki ustawowe (opóźnieniowe) za zwłokę w wykonaniu zobowiązania pieniężnego. Zgodnie z art. 359 § 1 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2023 poz. 1492) odsetki stanowią odszkodowanie za opóźnienie w zapłacie i są naliczane według stopy rocznej powiększonej o 3.5 punktu procentowego od stopy referencyjnej NBP.
Podstawa prawna
- art. 359 § 1 Kodeks cywilny (Dz.U. 2023 poz. 1492) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2023
- art. 359 § 2 Kodeks cywilny (Dz.U. 2023 poz. 1492) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2023
Odsetki ustawowe — jak działa art. 359 KC
Odsetki ustawowe (zwane też odsetkami za opóźnienie) to jedna z podstawowych instytucji prawa zobowiązań w polskim systemie prawnym. Zgodnie z art. 359 § 1 Kodeksu cywilnego odsetki stanowią świadczenie pieniężne, które dłużnik jest zobowiązany uiścić wierzycielowi w przypadku zwłoki w wykonaniu zobowiązania pieniężnego. Jest to forma odszkodowania za opóźnienie — ma zrekompensować wierzycielowi szkodę wynikającą z nieterminowej zapłaty.
Jak ustalana jest stopa odsetek ustawowych
Według art. 359 § 2 KC stopa odsetek ustawowych równa się sumie stopy referencyjnej NBP i 3.5 punktu procentowego. W praktyce oznacza to, że stopa zmienia się wraz ze zmianami stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. Od 17 października 2025 roku stopa ta wynosi 7.75% rocznie. Przed tą datą obowiązywała stopa 9.5% (od października 2024), a wcześniej 8.5% (od września 2023).
Dla przedsiębiorców istotny jest też.art. 359 § 2 pkt 2 KC, który wprowadza wyższą stawkę odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych — równą sumie stopy referencyjnej NBP i 8 punktów procentowych (tzw. odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, ok. 13.25% od 2025). Ten kalkulator oblicza standardowe odsetki ustawowe dla ogólnych zobowiązań.
Wzór na obliczenie odsetek
Wzór na odsetki ustawowe: odsetki = kwota × stopa × dni / 365. Kalkulator stosuje ten wzór automatycznie. Dzielnik 365 odpowiada liczbie dni w roku — jest to korzystniejsze dla dłużnika niż 360 (rok bankowy), które było stosowane przed nowelizacją z 2023 roku.
Przykłady obliczeń
- 10 000 zł × 30 dni × 7.75% / 365 = 63.70 zł
- 50 000 zł × 90 dni × 7.75% / 365 = 955.48 zł
- 1 000 zł × 365 dni × 7.75% / 365 = 77.50 zł (odsetki roczne)
Różnica między odsetkami ustawowymi a umownymi
Odsetki umowne (karne) reguluje art. 481 KC — strony mogą ustalić w umowie dowolną stopę, o ile nie przekracza ona dwukrotności odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe stanowią tu górny limit: maksymalna umowna stopa wynosi obecnie 15.5% rocznie (2 × 7.75%). Odsetki przekraczające ten limit mogą być sądownie obniżone na podstawie art. 479 § 2 KC.
Kiedy odsetki nie nalegają
Odsetki nie nalegają, jeśli dłużnik nie ponosi winy za zwłokę (art. 471 KC wymaga winy, chyba że strony umówiły się inaczej). W praktyce domniemywa się winę dłużnika. Zwłoka musi być zawiniona — np. opóźnienie spowodowane siłą wyższą (flood, strajk) może zwolnić z odsetek, jeśli dłużnik udowodni brak winy.
Często zadawane pytania — odsetki ustawowe
Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2026 roku?
Stopa odsetek ustawowych (opóźnieniowych) w 2026 roku wynosi 7.75% w skali roku. Jest ona obliczana jako stopa referencyjna NBP powiększona o 3.5 punktu procentowego, zgodnie z art. 359 § 2 KC (Dz.U. 2023 poz. 1492). Stopa ta zmienia się wraz ze zmianami stopy referencyjnej NBP.
Jak obliczyć odsetki za zwłokę?
Wzór na odsetki ustawowe: kwota zaległości × (stopa roczna / 100) × liczba dni zwłoki / 365. Przykład: 10 000 zł × 7.75% × 30 dni / 365 = 63.70 zł. Kalkulator wykonuje te obliczenia automatycznie po podaniu kwoty, liczby dni i stopy.
Czy odsetki naliczają się dziennie?
Tak, odsetki ustawowe naliczają się dziennie. Każdy dzień zwłoki zwiększa należne odsetki o dzienną stawkę (kwota × stopa / 365). Dlatego im dłużej trwa zwłoka, tym wyższa kwota odsetek do zapłaty.
Jaka jest stawka odsetek ustawowych od 2025 roku?
Od 17 października 2025 roku stopa odsetek ustawowych wynosi 7.75% rocznie. Została ona podniesiona w związku ze wzrostem stopy referencyjnej NBP. Dla porównania, wcześniejsza stopa wynosiła 9.5% (od października 2024 do października 2025).
Czy odsetki ustawowe można obniżyć w umowie?
Tak, strony mogą w umowie ustalić niższą stopę odsetkową lub w ogóle zrezygnować z odsetek (art. 483 § 1 KC). Jednak nie mogą ustalić stopy wyższej niż dwukrotność odsetek ustawowych — w przeciwnym razie nadmiarowa część jest nieważna (art. 479 § 2 KC).
Kiedy odsetki ustawowe zaczynają biec?
Odsetki za zwłokę zaczynają biec od dnia następującego po dniu, w którym zobowiązanie powinno być spełnione (art. 481 § 1 KC). Jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, odsetki biegną od dnia wezwania do zapłaty (art. 455 KC).