Oblicz podatek dochodowy PIT według skali podatkowej. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o PIT (Dz.U. 2024 poz. 226) obowiązują dwa progi: 12% do 120 000 zł podstawy oraz 32% od nadwyżki. Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł rocznie.
Právní základ
- art. 27 ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2024 poz. 226) ↗
Účinné od: 1. 1. 2022
- art. 27 ust. 1a ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2024 poz. 226) ↗
Účinné od: 1. 1. 2022
Skala podatkowa PIT 12%/32% — jak działa?
Polska skala podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) opiera się na dwóch progach podatkowych. Każdy podatnik korzysta z kwoty wolnej od podatku 30 000 zł, co sprawia, że efektywna stawka podatkowa jest niższa niż nominalna stawka krańcowa.
Pierwszy próg — stawka 12%
Stawka 12% obowiązuje od 2022 roku (wcześniej wynosiła 17%) i dotyczy podstawy opodatkowania do 120 000 zł. W pierwszym progu podatek oblicza się jako 12% × podstawa − 3 600 zł (kwota zmniejszająca). Oznacza to, że podatnik z dochodem równym kwocie wolnej (30 000 zł) zapłaci 0 zł podatku, bo 12% × 0 − 3 600 = −3 600, co zaokrągla się do 0.
Drugi próg — stawka 32%
Stawka 32% stosuje się wyłącznie do nadwyżki podstawy ponad 120 000 zł. Jeśli podstawa opodatkowania wynosi 160 000 zł, to 32% płaci się tylko od 40 000 zł. Łączny podatek w takim przypadku: 10 800 + 32% × 40 000 = 10 800 + 12 800 = 23 600 zł. Wartość 10 800 zł to stała kwota podatku od pierwszego progu (12% × 120 000 − 3 600).
Kwota wolna 30 000 zł i kwota zmniejszająca 3 600 zł
Kwota wolna od podatku 30 000 zł jest jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych od 2022 roku w ramach Polskiego Ładu. Technicznie realizuje się ją przez kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 3 600 zł (= 12% × 30 000 zł), która jest odliczana od obliczonego podatku. W przypadku pracowników kwota zmniejszająca jest uwzględniana miesięcznie jako 300 zł — pod warunkiem złożenia PIT-2 u pracodawcy.
Podstawa opodatkowania a dochód
Podstawa opodatkowania to nie to samo co dochód. Od dochodu rocznego odejmuje się składki ZUS zapłacone przez pracownika (emerytalna 9,76% + rentowa 1,5% + chorobowa 2,45% = 13,71%), a następnie kwotę wolną 30 000 zł. Dopiero od tak obliczonej podstawy stosuje się stawki 12% lub 32%.
Przykładowe obliczenia
Kilka przykładów dla typowych dochodów rocznych (bez odliczeń ZUS):
- Dochód 30 000 zł → podstawa 0 → podatek 0 zł
- Dochód 60 000 zł → podstawa 30 000 → podatek 12%×30000−3600 = 0 zł
- Dochód 80 000 zł → podstawa 50 000 → podatek 12%×50000−3600 = 2 400 zł
- Dochód 150 000 zł → podstawa 120 000 → podatek 10 800 zł
- Dochód 200 000 zł → podstawa 170 000 → podatek 10 800+32%×50000 = 26 800 zł
Często zadawane pytania — skala podatkowa PIT
Ile wynosi próg podatkowy PIT w 2026 roku?
Próg podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) wynosi 120 000 zł podstawy opodatkowania. Do tej kwoty stosuje się stawkę 12%, a od nadwyżki — stawkę 32%. Podstawa prawna: art. 27 ust. 1 ustawy o PIT (Dz.U. 2024 poz. 226).
Jak obliczyć podatek PIT wg skali podatkowej?
W I progu (podstawa do 120 000 zł): podatek = 12% × podstawa − 3 600 zł. W II progu (ponad 120 000 zł): podatek = 10 800 zł + 32% × (podstawa − 120 000 zł). Podstawa opodatkowania = dochód − składki ZUS − kwota wolna 30 000 zł.
Co to jest kwota wolna od podatku 30 000 zł?
Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł i oznacza, że od tej części dochodu nie płaci się podatku. Technicznie realizuje się ją przez odliczenie kwoty zmniejszającej podatek 3 600 zł (= 12% × 30 000 zł) od obliczonego podatku. Podstawa: art. 27 ust. 1a uPIT.
Kiedy płacę 32% podatku dochodowego?
Stawkę 32% stosuje się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad 120 000 zł. Przykład: jeśli podstawa opodatkowania wynosi 150 000 zł, to 32% płacisz tylko od 30 000 zł (150 000 − 120 000). Łączny podatek = 10 800 + 32% × 30 000 = 20 400 zł.
Jaka jest efektywna stawka podatkowa przy dochodzie 100 000 zł?
Przy dochodzie 100 000 zł (bez odliczeń ZUS): podstawa = 70 000 zł; podatek = 12% × 70 000 − 3 600 = 4 800 zł. Efektywna stawka = 4 800 / 100 000 = 4,8%. Efektywna stawka jest zawsze niższa niż stawka krańcowa dzięki kwocie wolnej.
Czy odliczenia składek ZUS zmniejszają podstawę opodatkowania?
Tak. Składki ZUS zapłacone przez pracownika (emerytalna, rentowa, chorobowa) odliczane są od przychodu i zmniejszają podstawę opodatkowania PIT. Składka zdrowotna nie podlega odliczeniu od podstawy ani od podatku od 2022 roku.