Art. 408 Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza bezwzględny termin przedawnienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Po upływie 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia, wznowienie jest całkowicie wyłączone — nawet gdy zachodzą przesłanki z art. 401 KPC.

Charakter prawny terminu 10 lat

Termin 10 lat ma charakter terminu materialnego, nie procesowego. Oznacza to, że nie podlega on przywróceniu (w odróżnieniu od 3-miesięcznego terminu z art. 407 § 1 KPC). Przekroczenie terminu 10 lat powoduje definitywne wygaśnięcie prawa do wznowienia.

Dwa terminy wznowienia — 3 miesiące i 10 lat

System wznowienia opiera się na dwóch terminach: terminie 3 miesięcy od doręczenia uzasadnienia (art. 407 § 1) i absolutnym terminie 10 lat od uprawomocnienia (art. 408). Oba terminy muszą być zachowane, aby skarga była skuteczna. Jeśli od uprawomocnienia upłynęło więcej niż 10 lat, nie ma znaczenia, czy termin 3 miesięcy był zachowany.

Rachuba terminu 10 lat

Termin 10 lat biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Wyrok staje się prawomocny z chwilą: upływu terminu do wniesienia apelacji (14 dni), wydania postanowienia o odrzuceniu apelacji, lub wydania wyroku II instancji. W przypadku orzeczeń zaocznych — termin biegnie od doręczenia stronie, która wniosła zażalenie lub apelację.

Wpływ wniesienia skargi na bieg terminu

Wniesienie skargi o wznowienie przed upływem 10 lat przerywa bieg terminu. Po przerwaniu termin nie biegnie ponownie — oznacza to, że raz wniesiona skarga może być rozpoznawana bez względu na to, ile czasu upłynie od uprawomocnienia.

Znaczenie praktyczne dla stron

Strony, które chcą podnieść nowe okoliczności przemawiające za wznowieniem, powinny monitorować upływ terminu 10 lat. Najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja z adwokatem lub radcą prawnym przed upływem tego terminu — odpowiednio wcześnie, aby umożliwić przygotowanie i złożenie skargi w terminie 3 miesięcy.