Artykuł 135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi fundament polskiego systemu alimentacyjnego. Określa dwa podstawowe czynniki, które sąd bierze pod uwagę przy ustalaniu wysokości i zakresu świadczeń alimentacyjnych. Są to: usprawiedliwione potrzeby osoby uprawnionej oraz możliwości zarobkowe i majątkowe osoby zobowiązanej.

Usprawiedliwione potrzeby uprawnionego

Pojęcie usprawiedliwionych potrzeb obejmuje zarówno potrzeby materialne, jak i niematerialne. Do potrzeb materialnych zalicza się wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę zdrowotną, środki higieny i edukację. Potrzeby niematerialne obejmują wychowanie, rozwój duchowy i uczestnictwo w życiu społecznym. Sąd ocenia potrzeby na podstawie stanu majątkowego i społecznego obu stron.

Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego

Możliwości zarobkowe to nie tylko faktyczne zarobki, ale też потенциальные zdolności do zarabiania. Sąd bada wykształcenie, kwalifikacje zawodowe, stan zdrowia i wiek zobowiązanego. Osoba zdolna do pracy, która świadomie jej nie podejmuje, nie może unikać alimentów powołując się na brak zarobków. W takim przypadku sąd może przyjąć fikcyjny zarobek odpowiadający możliwościom takiej osoby.

Bilans potrzeb i możliwości

Sąd dokonuje zrównoważenia między potrzebami uprawnionego a możliwościami zobowiązanego. Celem jest zapewnienie uprawnionemu odpowiedniego utrzymania, ale bez nadmiernego obciążania zobowiązanego. W praktyce oznacza to, że wysokość alimentów jest ad hoc dla każdej sprawy i zależy od indywidualnej sytuacji obu stron.

Alimenty na rzecz dzieci

Szczególne zasady obowiązują przy alimentach na rzecz małoletnich dzieci. Sąd zawsze bierze pod uwagę koszty wychowania, edukacji i rozwoju dziecka. Alimenty na dzieci są wyższe niż na rzecz byłego małżonka i nie podlegają tak restrykcyjnej ocenie możliwości zarobkowych zobowiązanego.