Oblicz obniżenie miesięcznych wpłat na PFRON dzięki zakupom produkcji lub usług od zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), przedsiębiorstw społecznych lub pracodawców zatrudniających min. 25 osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 22 ust. 1–3 ustawy o rehabilitacji zawodowej (Dz.U. 2024 poz. 44).
Podstawa prawna
Obniżenie wpłat na PFRON — zakupy od ZAZ i przedsiębiorstw społecznych
Pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników mają obowiązek wpłacać miesięczne kwoty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Jednak ustawa przewiduje możliwość obniżenia tych wpłat — jeśli pracodawca kupuje produkcję lub usługi od podmiotów zatrudniających osoby niepełnosprawne, może zmniejszyć swoją należność. To rozwiązanie zachęca do wspierania chronionego rynku pracy.
Podmioty uprawnione do dostaw — źródła zakupów
Obniżenie wpłat przysługuje za zakupy od trzech kategorii podmiotów. Pierwsza to zakłady aktywności zawodowej (ZAZ) — placówki rehabilitacyjne, które zatrudniają co najmniej 70% osób niepełnosprawnych i prowadzą działalność gospodarczą. Druga kategoria to przedsiębiorstwa społeczne — spółdzielnie socjalne i organizacje pożytku publicznego prowadzące działalność w sferze pożytku społecznego. Trzecia to pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 osób niepełnosprawnych.
Mechanizm obniżenia wpłaty — formuła i limity
Wysokość obniżki oblicza się jako połowę wartości zakupów, ale nie więcej niż wynosi sama wpłata na PFRON. Przykład: jeśli zakupy od ZAZ wyniosą 20000 zł miesięcznie, obniżenie może sięgnąć 10000 zł. Ale jeśli wpłata na PFRON wynosi tylko 3427 zł, obniżenie będzie ograniczone do 3427 zł — nie więcej. W praktyce obniżka nigdy nie przekroczy miesięcznej wpłaty, więc pracodawca zawsze zapłaci co najmniej 0 zł na PFRON.
Obliczanie wpłaty na PFRON — składniki
Wpłata na PFRON zależy od luki w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Najpierw oblicza się wymaganą liczbę etatów osób niepełnosprawnych: ogółem pracowników × 6%. Następnie oblicza się lukę: wymagana liczba minus faktyczna liczba etatów osób niepełnosprawnych. Wpłata = luka × współczynnik 0.4065 × przeciętne wynagrodzenie. Dla 50 pracowników i 2 osób niepełnosprawnych: luka = 3 − 2 = 1 etat, wpłata = 1 × 0.4065 × 8422 = 3426.93 zł.
Zwolnienie przy wskaźniku ≥ 6%
Gdy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych osiąga lub przekracza 6%, pracodawca jest całkowicie zwolniony z wpłat na PFRON. Oblicza się go jako: (niepełnosprawni / ogółem) × 100%. Przy 50 pracownikach i 3 osobach niepełnosprawnych: wskaźnik = 6%. W takiej sytuacji luka = 0, więc wpłata = 0, a obniżenie = 0 (bo nie ma czego obniżać).
Dokumentacja i rozliczenie
Aby skorzystać z obniżki, pracodawca musi posiadać faktury lub inne dokumenty potwierdzające zakup produktów lub usług od uprawnionych podmiotów. Zakupy muszą dotyczyć produkcji własnej ZAZ lub usług świadczonych przez te podmioty. Pracodawca powinien prowadzić ewidencję zakupów i wskaźnika zatrudnienia, aby móc wykazać podstawę obniżki w deklaracji PFRON (INF-D-P).
Często zadawane pytania — obniżenie wpłat na PFRON
Czym jest zakład aktywności zawodowej (ZAZ)?
Zakład aktywności zawodowej (ZAZ) to podmiot działający na rzecz rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. ZAZ zatrudnia co najmniej 70% osób niepełnosprawnych i prowadzi działalność gospodarczą. Osoby fizyczne i firmy mogą kupować produkty lub usługi od ZAZ, co uprawnia do obniżenia wpłat na PFRON.
Ile można obniżyć wpłaty na PFRON dzięki zakupom od ZAZ?
Obniżenie wpłaty może wynieść maksymalnie 50% wartości zakupów produkcji lub usług od ZAZ lub przedsiębiorstw społecznych. Jednocześnie obniżenie nie może przekroczyć wysokości należnej wpłaty na PFRON. Przykład: zakupy za 10000 zł → obniżenie max 5000 zł.
Czy zakupy od każdego pracodawcy uprawniają do obniżki?
Nie. Zakupy muszą pochodzić od: (1) zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), (2) przedsiębiorstw społecznych działających w formie spółdzielni lub organizacji pożytku publicznego, lub (3) innych pracodawców zatrudniających co najmniej 25 osób niepełnosprawnych. Zakupy od zwykłych firm nie uprawniają do obniżki.
Co to jest wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych 6%?
Pracodawcy zatrudniający minimum 25 pracowników są obowiązani do osiągnięcia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na poziomie co najmniej 6%. Wskaźnik = (liczba osób niepełnosprawnych / liczba pracowników ogółem) × 100%. Jeśli wskaźnik wynosi ≥ 6%, pracodawca jest zwolniony z wpłat na PFRON.
Czy mały zakład może korzystać z tej ulgi?
Obowiązek wpłat na PFRON dotyczy pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników. Mniejsi pracodawcy nie mają obowiązku wpłat, a więc nie mogą korzystać z obniżenia. Jednak wskaźnik zatrudnienia oblicza się na podstawie rzeczywistej liczby etatów, więc nawet przy 25 pracownikach można już stosować tę ulgę.
Jak obliczyć wskaźnik zatrudnienia UZP?
Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych (UZP) oblicza się jako: (liczba pracowników niepełnosprawnych w etatach / całkowita liczba pracowników w etatach) × 100%. Przykład: 50 pracowników ogółem, 3 osoby niepełnosprawne → wskaźnik = 3/50 × 100% = 6%. Przy 6% lub więcej — pracodawca jest zwolniony z wpłat.