Oblicz koszty uzyskania przychodu na podstawie art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2024 poz. 226). W zależności od rodzaju umowy i sytuacji dojazdowej, koszty wahają się od 111.25 zł/mies (standard) do 50% przychodu (umowa o dzieło).
Podstawa prawna
- art. 26 ust. 2 ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2024 poz. 226) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2022
Koszty uzyskania przychodu — jak je obliczyć?
Koszty uzyskania przychodu to jedna z kluczowych kategorii w systemie podatku dochodowego od osób fizycznych. Ich wysokość zależy od źródła przychodu oraz od szczególnych okoliczności, takich jak miejsce zamieszkania i pracy. Prawidłowe obliczenie kosztów uzyskania pozwala zmniejszyć podstawę opodatkowania i tym samym — wysokość należnego podatku.
Umowa o pracę — koszty ryczałtowe
W przypadku umowy o pracę koszty uzyskania przychodu mają charakter ryczałtowy i wynoszą 111.25 zł miesięcznie (standardowo) lub 139.06 zł miesięcznie (przy dojazdach). Wartości te wynikają z art. 26 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 uPIT i są waloryzowane corocznie przez Ministra Finansów. Rocznie daje to odpowiednio 1 335 zł lub 1 668.72 zł odliczenia od dochodu.
Praca wymagająca dojazdów — kiedy przysługuje wyższy limit?
Wyższy limit kosztów uzyskania (139.06 zł/mies.) przysługuje podatnikom, których miejsce zamieszkania jest znacząco oddalone od miejsca wykonywania pracy, a charakter zatrudnienia wymaga codziennych dojazdów. Próg oddalenia nie jest precyzyjnie zdefiniowany w ustawie — decydują okoliczności faktyczne. W praktyce z wyższych kosztów korzystają osoby dojeżdżające z innych miejscowości, szczególnie w dużych aglomeracjach.
Umowa zlecenie i umowa o dzieło — koszty procentowe
W przypadku umów cywilnoprawnych (zlecenie, dzieło) koszty uzyskania są wyliczane jako określony procent przychodu brutto. Dla umowy zlecenia wynosi on 20%, a dla umowy o dzieło — 50% (art. 26 ust. 2 pkt 5 i 6 uPIT). Ta różnica odzwierciedla фактиczne koszty ponoszone przez wykonawcę: przy umowie o dzieło (np. stworzenie dzieła literackiego) koszty są z definicji wyższe.
Znaczenie kosztów uzyskania dla podatnika
Koszty uzyskania przychodu obniżają podstawę opodatkowania. Przykład: pracownik z umową o pracę i dochodem 5 000 zł/mies. (60 000 zł rocznie) — przy standardowych kosztach 1 335 zł rocznie, dochód do opodatkowania wyniesie 58 665 zł zamiast 60 000 zł. Oszczędność podatkowa przy stawce 12% to ok. 160 zł rocznie.
Zmiana kosztów w trakcie roku
Jeśli w ciągu roku podatkowego zmienią się okoliczności wpływające na wysokość kosztów (np. zmiana pracy, zmiana miejsca zamieszkania), podatnik powinien zaktualizować koszty uzyskania w rozliczeniu rocznym. Zaliczki pobierane przez płatnika (pracodawcę) mogą być zbyt wysokie lub zbyt niskie — zeznanie roczne PIT koryguje ewentualne nadpłaty lub niedopłaty.
Często zadawane pytania — koszty uzyskania przychodu
Ile wynoszą koszty uzyskania przychodu w 2026 roku?
Koszty uzyskania przychodu z umowy o pracę wynoszą 111.25 zł miesięcznie (standardowo) lub 139.06 zł miesięcznie (przy dojazdach). Rocznie jest to odpowiednio 1 335 zł lub 1 668.72 zł. Wartości te wynikają z art. 26 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 uPIT i są waloryzowane corocznie.
Czy przy dojazdach przysługują wyższe koszty uzyskania?
Tak. Jeśli miejsce zamieszkania pracownika jest znacząco oddalone od miejsca pracy i praca wymaga codziennych dojazdów, koszt uzyskania wynosi 139.06 zł/mies. (1 668.72 zł rocznie) — art. 26 ust. 2 pkt 2 uPIT. Standardowy koszt to 111.25 zł/mies. (1 335 zł rocznie).
Jak obliczyć koszty dla umowy zlecenie?
W przypadku umowy zlecenia koszty uzyskania przychodu wynoszą 20% przychodu brutto — art. 26 ust. 2 pkt 5 uPIT. Jeśli np. wynagrodzenie z umowy zlecenia wynosi 3 000 zł brutto, koszt uzyskania to 600 zł. Dla umowy o dzieło koszt wynosi 50% przychodu brutto.
Czy koszty uzyskania można odliczyć od podatku?
Koszty uzyskania przychodu nie są odliczane bezpośrednio od podatku — obniżają podstawę opodatkowania. Im wyższe koszty uzyskania, tym niższy dochód do opodatkowania. Dla pracownika na umowie o pracę koszty są uwzględniane automatycznie przez płatnika (pracodawcę).
Czy student na umowie zlecenia ma inne koszty uzyskania?
Zleceniobiorca będący studentem (do ukończenia 26. roku życia) korzysta ze zwolnienia ze składek ZUS, ale koszty uzyskania przychodu pozostają takie same — 20% przychodu brutto. Ulga podatkowa dla młodych (zwolnienie do 85 528 zł) nie wpływa na sam mechanizm kosztów uzyskania.
Jak zaksięgować koszty uzyskania przy umowie o dzieło?
Przy umowie o dzieło koszty uzyskania wynoszą 50% przychodu brutto (art. 26 ust. 2 pkt 6 uPIT). Przykład: wynagrodzenie 10 000 zł brutto daje koszt 5 000 zł, dochód do opodatkowania to 5 000 zł. Pracodawca (zleceniodawca) powinien prawidłowo naliczyć koszty przy obliczaniu zaliczki na podatek.