Art. 145 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego precyzyjnie określa granice samodzielnego działania rodziców w sprawach majątkowych dziecka. Przepis ten rozróżnia dwa zakresy czynności: zwykły zarząd (gdzie wystarcza współdziałanie rodziców) oraz czynności przekraczające zwykły zarząd (gdzie wymagana jest dodatkowa zgoda — drugiego rodzica lub sądu).

Zwykły zarząd — granice samodzielności

Do czynności zwykłego zarządu należą wszystkie bieżące sprawy związane z utrzymaniem i rozwojem dziecka oraz majątkiem dziecka w zakresie nieprzekraczającym potrzeb bieżących. Obejmuje to: zakup żywności, odzieży, artykułów szkolnych, opłacanie rachunków za mieszkanie, wynagrodzenie opiekunki, leczenie, zajęcia dodatkowe. W tych sprawach każdy z rodziców może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu

Za czynności przekraczające zwykły zarząd uznaje się przede wszystkim: zbycie lub obciążenie nieruchomości dziecka, zbycie prawa użytkowania wieczystego, oddanie rzeczy do używania na czas dłuższy niż rok, zaciągnięcie zobowiązań przekraczających zwykły zarząd, dokonanie darowizny z majątku dziecka, zrzeczenie się prawa do spadku lub darowizny na rzecz dziecka. W tych przypadkach konieczna jest albo zgoda obojga rodziców (gdy oboje sprawują władzę rodzicielską), albo zgoda sądu opiekuńczego.

Rola sądu opiekuńczego

Sąd opiekuńczy chroni interesy majątkowe dziecka. Jego zgoda jest wymagana w sytuacjach, gdy rodzice nie mogą dojść do porozumienia lub gdy czynność może narazić majątek dziecka na szkodę. Sąd bada, czy planowana czynność jest uzasadniona interesem dziecka i czy nie narusza jego praw.

Odpowiedzialność rodziców

Rodzice ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną majątkiem dziecka przez nienależyte sprawowanie zarządu. Oznacza to, że jeśli rodzic dokona czynności przekraczającej zwykły zarząd bez wymaganej zgody i wyrządzi tym szkodę majątku dziecka — odpowiada osobiście za tę szkodę.