Administracyjne kary pieniężne stanowią instrument prawny służący egzekwowaniu przestrzegania przepisów prawa administracyjnego. Zostały wprowadzone do KPA nowelizacją z 2024 r., zastępując wcześniejsze grzywny administracyjne. Podstawa prawna: art. 189a–189l Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024 poz. 572).

Dwa terminy przedawnienia

Przepisy KPA wprowadzają dwa odrębne terminy przedawnienia. Przedawnienie nałożenia kary (art. 189g §1 KPA) biegnie od dnia naruszenia prawa i wynosi 5 lat. Po upływie tego terminu organ traci możliwość wydania decyzji nakładającej karę. Przedawnienie egzekucji kary (art. 189j §1 KPA) biegnie od dnia wymagalności kary i również wynosi 5 lat. Po jego upływie organ traci możliwość przymusowego wykonania nałożonej kary.

Zawieszenie biegu przedawnienia

Zgodnie z art. 189h §2 KPA bieg przedawnienia nie biegnie w czasie, gdy jest wstrzymane wykonanie decyzji o nałożeniu kary na skutek wniesienia środka zaskarżenia do sądu administracyjnego. Oznacza to, że okres od wniesienia skargi do sądu do prawomocnego zakończenia postępowania nie wlicza się do terminu przedawnienia.

Kiedy można nałożyć karę?

• Organ stwierdza naruszenie prawa w decyzji o nałożeniu kary
• Termin na nałożenie kary: 5 lat od dnia naruszenia prawa (art. 189g KPA)
• Decyzja musi zostać doręczona przed upływem tego terminu
• W przypadku trwającego naruszenia — termin biegnie od dnia zakończenia naruszenia

Skutki przedawnienia

Po upływie terminu przedawnienia organ nie może nałożyć kary (przedawnienie nałożenia) ani jej wyegzekwować (przedawnienie egzekucji). Przedawnienie jest okolicznością wyłączającą odpowiedzialność karną administracyjną i jest badane z urzędu przez sąd administracyjny.