Poręczenie jest jedną z najstarszych form zabezpieczenia wierzytelności w polskim prawie cywilnym. Instytucja ta uregulowana w art. 876–888 Kodeksu cywilnego pozwala osobie trzeciej (poręczycielowi) zobowiązać się względem wierzyciela do wykonania zobowiązania dłużnika w przypadku, gdyby ten sam go nie wykonał.

Domniemanie solidarnej odpowiedzialności — art. 881 KC

Kluczowe znaczenie ma art. 881 KC, zgodnie z którym jeżeli nie postanowiono inaczej, poręczyciel odpowiada jako współdłużnik solidarny. W praktyce oznacza to, że wierzyciel nie musi najpierw egzekwować od dłużnika głównego — może od razu zwrócić się do poręczyciela z całością roszczenia. Jest to tzw. solidarne poręczenie, które znacząco zwiększa siłę zabezpieczenia wierzytelności.

Różnica między poręczeniem solidarnym a pobocznym

W poręczeniu solidarnym (domyślnym) poręczyciel odpowiada za całość długu jak współdłużnik. W poręczeniu pobocznym (gdy umowa stanowi inaczej) poręczyciel odpowiada dopiero po bezskutecznej egzekucji od dłużnika głównego — i to wyłącznie w zakresie, w jakim dłużnik nie wykonał zobowiązania. Poboczne poręczenie jest korzystniejsze dla poręczyciela, ale trudniejsze do uzyskania od wierzyciela.

Kilku poręczycieli — odpowiedzialność solidarna między sobą

Jeśli kilka osób poręcza ten sam dług (art. 882 KC), odpowiadają one solidarnie wobec wierzyciela. Wierzyciel może więc żądać całości od jednego z poręczycieli, który następnie ma regres do pozostałych. W poręczeniu pobocznym kilku poręczycieli odpowiadają proporcjonalnie do swojej części — chyba że umówiono się inaczej.

Regres poręczyciela do dłużnika głównego

Gdy poręczyciel spłaci dług (lub jego część), nabywa roszczenie regresowe do dłużnika głównego na podstawie art. 884 KC. Roszczenie to obejmuje wszystko, co poręczyciel zapłacił wierzycielowi, w tym odsetki za opóźnienie oraz koszty postępowania.

Zmiana i wygaśnięcie poręczenia

Poręczenie wygasa wraz z wygasnięciem zabezpieczonego długu, z chwilą zbycia rzeczy poręczonej, z upływem terminu określonego w umowie, a także gdy wierzyciel zwolnił poręczyciela lub dłużnika bez zgody poręczyciela. Odwołanie poręczenia przez poręczyciela nie jest możliwe po zawarciu umowy — poręczenie jest nieodwołalne.