Po katastrofze lotniczej lub morskiej uznanie za zmarłego jest możliwe po 6 miesiącach od zdarzenia — zgodnie z art. 30 Kodeksu cywilnego (Dz.U.2024.1061). To znacznie krótszy termin niż tryb ogólny (10 lat). Kalkulator oblicza najwcześniejszą datę możliwości uznania za zmarłego w zależności od rodzaju katastrofy.
Podstawa prawna
- art. 30 Kodeks cywilny (Dz.U.2024.1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 1965
- art. 29 Kodeks cywilny (Dz.U.2024.1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 1965
Uznanie za zmarłego po katastrofie — art. 30 KC
Art. 30 Kodeksu cywilnego przewiduje szczególne tryby uznania za zmarłego w sytuacjach katastrof i innych zdarzeń zagrażających życiu. W odróżnieniu od trybu ogólnego (art. 29 KC), który wymaga 10 lat od ostatnich wiadomości, tryby szczególne pozwalają na uznanie za zmarłego znacznie wcześniej.
Tryb katastrofy lotniczej lub morskiej (6 miesięcy)
Gdy zaginięcie nastąpiło w związku z podróżą lotniczą lub morską, a z okoliczności wynika, że statek lub samolot uległ katastrofie, wystarczy 6 miesięcy od dnia katastrofy. Ten sam termin stosuje się do innych szczególnych zdarzeń zagrażających życiu, jeśli można wskazać konkretną datę zdarzenia.
Tryb zaginięcia statku (12 lub 24 miesiące)
Jeśli statek lub okręt zaginął i znana jest data, kiedy miał przybyć do portu przeznaczenia — uznanie za zmarłego jest możliwe po 12 miesiącach od tej daty. Jeśli nie da się ustalić daty portu — stosuje się 24 miesiące od ostatniej wiadomości o statku.
Bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia (1 rok)
Gdy ktoś znalazł się w bezpośrednim niebezpieczeństwie dla życia i od tej chwili brak wiadomości, a niebezpieczeństwo ustało — termin wynosi 1 rok od ustania niebezpieczeństwa. Przykłady: atak terrorystyczny, trzęsienie ziemi, zatonięcie statku z ustaloną datą.
Domniemana data śmierci
W postanowieniu o uznaniu za zmarłego sąd oznacza chwilę domniemanej śmierci. W przypadku katastrofy lotniczej — zazwyczaj jest to data katastrofy. Domniemanie może zostać obalone dowodem, że osoba przeżyła lub żyje.
Procedura sądowa
Wniosek o uznanie za zmarłego składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania zaginionego lub do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy. Sąd ogłasza wezwanie i po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia wyznacza termin rozprawy.
Często zadawane pytania — uznanie za zmarłego po katastrofie
Po jakim czasie można uznać za zmarłego po katastrofie?
Po katastrofze lotniczej lub morskiej (podróż) lub innym szczególnym zdarzeniu — uznanie za zmarłego jest możliwe po upływie 6 miesięcy od zdarzenia (art. 30 KC). To znacznie krótszy termin niż w trybie ogólnym (10 lat). Termin biegnie od dnia zaistnienia katastrofy.
Co to jest szczególne zdarzenie?
Szczególne zdarzenie to każde zdarzenie, które zagraża życiu grupy osób, np. katastrofa budowlana, zawalenie kopalni, powódź, pożar. Termin 6 miesięcy biegnie od dnia zaistnienia zdarzenia. Sąd ocenia, czy dane zdarzenie kwalifikuje się jako "szczególne" w rozumieniu art. 30 KC.
Jaki jest czas dla podróży lotniczych?
Dla podróży lotniczej lub morskiej, gdzie zaginięcie jest efektem katastrofy, stosuje się termin 6 miesięcy od dnia zdarzenia. Jeśli samolot lub statek nie dotarł do celu i nie ma wiadomości o pasażerach — wniosek o uznanie za zmarłego można złożyć po 6 miesiącach.
Co jeśli nie można ustalić katastrofy statku?
Jeśli statek lub okręt zaginął i nie wiadomo, co się z nim stało, ale znana jest data, kiedy miał przybyć do portu przeznaczenia — termin 12 miesięcy liczy się od tej daty. Jeśli nie można ustalić nawet tej daty — stosuje się termin 24 miesięcy od ostatniej wiadomości.
Jakie są tryby postępowania?
Art. 30 KC przewiduje kilka trybów: (1) podróż lotnicza/morska — 6 miesięcy od zdarzenia; (2) katastrofa statku ze znaną datą portu — 12 miesięcy od tej daty; (3) katastrofa statku bez daty portu — 24 miesiące od ostatniej wiadomości; (4) bezpośrednie niebezpieczeństwo — 1 rok od ustania niebezpieczeństwa.