Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć — zgodnie z art. 293 Kodeksu cywilnego (Dz.U.2024.1061). Kalkulator oblicza datę wygaśnięcia służebności na podstawie daty ostatniego wykonywania i rodzaju służebności.
Podstawa prawna
- art. 293 Kodeks cywilny (Dz.U.2024.1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 1965
- art. 285 Kodeks cywilny (Dz.U.2024.1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 1965
Wygaśnięcie służebności gruntowej — art. 293 KC
Służebność gruntowa jest ograniczonym prawem rzeczowym obciążającym nieruchomość na rzecz właściciela innej nieruchomości. Art. 293 Kodeksu cywilnego przewiduje szczególną przyczynę wygaśnięcia służebności — niewykonywanie przez lat dziesięć. Jest to automatyczny skutek prawny, który następuje z mocy prawa po upływie ustawowego terminu.
Niewykonywanie jako przyczyna wygaśnięcia
Termin 10 lat liczy się od dnia, kiedy uprawniony po raz ostatni faktycznie korzystał ze służebności. Dla służebności polegającej na prawie przejazdu — od ostatniego przejazdu. Dla służebności czerpania wody — od ostatniego użycia. Przerwa biegu terminu następuje każdym aktem wykonywania służebności, po którym termin biegnie od nowa.
Służebności z obowiązkiem nieczynienia
Szczególne zasady dotyczą służebności polegającej na zakazie działania (obowiązku nieczynienia), np. zakaz budowy ponad określoną wysokość. Dla wygaśnięcia takiej służebności konieczne jest, aby na nieruchomości obciążonej istniał przez 10 lat stan sprzeczny z treścią służebności. Samo zaprzestanie wykonywania uprawnień bez naruszenia służebności nie powoduje jej wygaśnięcia.
Skutki wygaśnięcia
Po wygaśnięciu służebności z powodu niewykonywania właściciel nieruchomości obciążonej może żądać wykreślenia służebności z księgi wieczystej. W razie sporu co do faktu wygaśnięcia, właściciel nieruchomości obciążonej może wytoczyć powództwo o ustalenie wygaśnięcia służebności (art. 189 KPC).
Rodzaje służebności
- Gruntowa (działanie) — prawo korzystania z cudzej nieruchomości, np. przejazd, przejście, pobór wody
- Gruntowa (nieczynienie) — zakaz wykonywania określonych działań na nieruchomości obciążonej
- Drogowa — szczególna postać służebności polegająca na prawie przejazdu i przejścia
- Przepust — prawo doprowadzenia wody lub odprowadzenia ścieków
Dowód niewykonywania
Ciężar dowodu, że służebność była wykonywana, spoczywa na uprawnionym (właścicielu nieruchomości władnącej). Właściciel nieruchomości obciążonej musi wykazać, że służebność nie była wykonywana przez 10 lat. Praktycznie dowód przeprowadza się przez przesłuchanie świadków, oględziny nieruchomości i analizę dokumentów (zdjęcia satelitarne, faktury za media itp.).
Często zadawane pytania — wygaśnięcie służebności
Kiedy wygasa służebność gruntowa?
Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć (art. 293 KC). Bieg terminu rozpoczyna się od dnia ostatniego wykonywania służebności. Po upływie 10 lat służebność wygasa z mocy prawa — bez potrzeby składania odrębnego oświadczenia.
Co oznacza niewykonywanie służebności?
Niewykonywanie służebności to brak faktycznego korzystania z uprawnień wynikających ze służebności przez 10 lat nieprzerwanie. Dla służebności polegającej na działaniu (np. przejazdu) — nieużywanie drogi. Dla służebności nieczynienia — brak stanu sprzecznego z treścią służebności przez 10 lat.
Jak liczyć termin 10 lat?
Termin 10 lat liczy się od ostatniego wykonywania służebności. Bieg terminu może zostać przerwany każdym aktem korzystania ze służebności. Po przerwie termin biegnie od nowa. W przypadku zmiany właściciela nieruchomości obciążonej bieg terminu nie ulega zmianie.
Co to jest służebność z obowiązkiem nieczynienia?
Służebność z obowiązkiem nieczynienia (np. zakaz budowy ponad określoną wysokość) wygasa wskutek niewykonywania jedynie wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje stan sprzeczny z treścią służebności przez 10 lat. Samo niewykonywanie bez stanu sprzecznego nie powoduje wygaśnięcia.
Jakie są przyczyny wygaśnięcia służebności?
Służebność gruntowa może wygasnąć z kilku przyczyn: niewykonywanie przez 10 lat (art. 293 KC), konfuzja (połączenie nieruchomości władnącej i obciążonej w jednych rękach), zniesienie służebności przez strony, wywłaszczenie, a także na skutek upływu czasu — jeśli ustanowiona na czas określony.