Zastaw jest ograniczonym prawem rzeczowym, które daje wierzycielowi pierwszeństwo zaspokojenia z rzeczy obciążonej przed wierzycielami osobistymi dłużnika. Art. 314 KC precyzyjnie określa, jakie świadczenia są objęte zabezpieczeniem zastawu.

Odsetki za 3 ostatnie lata

Zastaw zabezpiecza odsetki za 3 lata przed zbyciem rzeczy zastawionej. Ograniczenie to ma na celu ochronę innych wierzycieli — gdyby zastaw obejmował wszystkie odsetki bez ograniczenia, mógłby pochłonąć wartość rzeczy, nie pozostawiając nic dla pozostałych wierzycieli. Trzyletni limit zapewnia równowagę między ochroną zastawnika a innymi wierzycielami.

Koszty postępowania — 10% kapitału

Koszty postępowania sądowego, egzekucyjnego i inne koszty związane z dochodzeniem wierzytelności są zabezpieczone zastawem, jednak tylko do 10% wartości wierzytelności głównej (kapitału). Limit ten jest niezależny od faktycznych kosztów poniesionych przez zastawnika. Koszty przekraczające 10% nie korzystają z pierwszeństwa zastawu.

Co wchodzi w skład zabezpieczenia?

• Wierzytelność główna (kapitał) — w pełnej kwocie
• Odsetki — za 3 ostatnie lata przed zbyciem rzeczy
• Koszty postępowania — do 10% kapitału
• Inne świadczenia uboczne — w zakresie umownym

Zastaw a przedawnienie wierzytelności

Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza uprawnienia zastawnika do zaspokojenia z obciążonej rzeczy (art. 317 KC). Oznacza to, że nawet po przedawnieniu roszczenia głównego zastawnik może uzyskać zaspokojenie — jednak roszczenia o odsetki i inne świadczenia uboczne ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych.

Zastaw zwykły vs zastaw rejestrowy

Zasady z art. 314 KC dotyczą zastawu zwykłego (KC). Zastaw rejestrowy (uZR z 1996 r.) rządzi się odrębną regulacją i może mieć inne limity. W praktyce bankowej stosuje się głównie hipotekę i zastaw rejestrowy — zastaw zwykły KC jest rzadszy, ale stosowany np. przy zastawie na prawach.