RuleCalc logoRuleCalc
Art. 19-24 KPC

Oblicza wartość przedmiotu sporu (WPS) dla różnych typów spraw sądowych według Art. 19–24 KPC (Dz.U. 2024 poz. 1561). WPS decyduje o właściwości sądu (rejonowy/okręgowy) oraz o wysokości opłaty sądowej od pozwu.

Ostatnia aktualizacja: 18. 4. 2026 · Ważne dla: 2026 · Wersja: 1.0.0

Podstawa prawna

Wartość przedmiotu sporu — co musisz wiedzieć?

Wartość przedmiotu sporu (WPS) to jeden z najważniejszych parametrów procesu cywilnego. To od niej zależy, który sąd będzie właściwy do rozpoznania sprawy, oraz ile wyniesie opłata sądowa od wniesionego pozwu. Prawidłowe obliczenie WPS ma kluczowe znaczenie już na etapie przygotowania pozwu — błędne wskazanie wartości może skutkować odrzuceniem pozwu lub koniecznością uzupełnienia braków formalnych.

Roszczenia pieniężne (Art. 19 KPC)

W sprawach o zapłatę kwoty pieniężnej WPS odpowiada wartości dochodzonego roszczenia. Zasada ta wynika wprost z Art. 19 § 1 KPC. Ważne: zgodnie z Art. 20 KPC do WPS nie wlicza się odsetek, pożytków ani kosztów procesu. Jeśli pozwasz o 50 000 zł + odsetki ustawowe, WPS wynosi 50 000 zł — odsetki dochodzone są osobno i nie wpływają na właściwość sądu ani opłatę.

Świadczenia powtarzające się (Art. 22 KPC)

Przy świadczeniach powtarzających się, takich jak alimenty, renta czy wynagrodzenie za wypożyczenie rzeczy, WPS oblicza się jako sumę świadczeń za jeden rok. Jest to fundamentalna zasada, która chroni dłużników przed nieproporcjonalnie wysokim WPS w sprawach długoterminowych. Przykład: alimenty 2 500 zł/mies. dają WPS = 30 000 zł rocznie.

Najem (Art. 23 KPC)

Przy najmie na czas oznaczony WPS obejmuje czynsz za cały czas objęty żądaniem, ale nie więcej niż za jeden rok. Przy najmie na czas nieoznaczony WPS wynosi czynsz za trzy miesiące. W praktyce kalkulator automatycznie stosuje korzystniejszy wariant.

Właściwość sądu a WPS

Art. 17 pkt 4 KPC przekazuje sprawy o roszczenia pieniężne powyżej 100 000 zł do właściwości Sądu Okręgowego. Kwota 100 000 zł nie jest wliczana do progu — oznacza to, że sprawa o 100 000 zł dokładnie należy do Sądu Rejonowego, a o 100 001 zł — do Sądu Okręgowego. Przy obliczaniu WPS pamiętaj, że mogą obowiązywać limity dla poszczególnych kategorii roszczeń (np. sprawy pracownicze — max 1 rok wynagrodzenia).

Opłata sądowa od pozwu

Opłata sądowa w sprawach cywilnych o roszczenia pieniężne wynosi 3% wartości przedmiotu sporu (Art. 96 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2024 poz. 959). Kalkulator stosuje stawkę 3% z limitem min. 30 zł i max. 3 000 zł. Przy kwocie 50 000 zł opłata wyniesie 1 500 zł; przy 200 000 zł — zostanie zlimito- wana do 3 000 zł.

Kalkulator — jak z niego korzystać?

  • Wybierz typ sprawy — od tego zależy sposób obliczenia WPS.
  • Podaj kwotę roszczenia (lub czynsz miesięczny przy najmie).
  • Kalkulator obliczy WPS, właściwy sąd i szacunkową opłatę sądową.

Często zadawane pytania — wartość przedmiotu sporu

Co to jest wartość przedmiotu sporu (WPS)?

Wartość przedmiotu sporu (WPS) to kwota stanowiąca podstawę do określenia właściwości sądu i wysokości opłaty sądowej od pozwu. W sprawach o roszczenia pieniężne WPS wynosi tyle, ile wynosi wartość dochodzonego roszczenia (Art. 19 § 1 KPC).

Który sąd jest właściwy — rejonowy czy okręgowy?

Zgodnie z Art. 17 pkt 4 KPC sprawy, których przedmiotem jest roszczenie pieniężne o wartości powyżej 100 000 zł, należą do właściwości Sądu Okręgowego. Sprawy o wartości do 100 000 zł rozpoznaje Sąd Rejonowy. Granica 100 000 zł nie jest wliczana — kwota 100 000 zł dokładnie należy do SR.

Jak obliczyć WPS dla świadczeń powtarzających się (np. alimentów)?

Przy świadczeniach powtarzających się, takich jak alimenty, renta czy czynsz najmu, WPS oblicza się jako sumę świadczeń za jeden rok. Podstawa: Art. 22 KPC. Np. alimenty 2 000 zł/mies. dają WPS = 24 000 zł (2 000 × 12).

Czy odsetki wliczają się do wartości przedmiotu sporu?

Nie. Zgodnie z Art. 20 KPC przy ustalaniu wartości przedmiotu sporu nie uwzględnia się odsetek, pożytków i kosztów procesu. WPS oblicza się wyłącznie od kwoty kapitału głównego roszczenia. Odsetek dochodzi się odrębnie i nie wpływają one na właściwość sądu.

Jak obliczyć opłatę sądową od pozwu?

Opłata sądowa od pozwu w sprawach majątkowych wynosi 3% wartości przedmiotu sporu, nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 3 000 zł (Art. 96 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2024 poz. 959). Kalkulator podaje przybliżoną wartość opłaty.

Ile wynosi WPS przy najmie?

Przy najmie na czas oznaczony WPS obejmuje czynsz za czas objęty żądaniem, maksymalnie za jeden rok (Art. 23 KPC). Przy najmie na czas nieoznaczony WPS wynosi czynsz za trzy miesiące. Kalkulator automatycznie stosuje korzystniejszy wariant (min. z 12 miesięcy lub 3 miesiące).

Czy sprawa pracownicza ma ograniczony WPS?

Tak. Roszczenia ze stosunku pracy mają specjalne zasady obliczania WPS. Przy dochodzeniu wynagrodzenia za pracę WPS nie może przekraczać wynagrodzenia za jeden rok. Dotyczy to m.in. roszczeń o zapłatę zaległego wynagrodzenia, odprawy, odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy.

Powiązane kalkulatory