Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku do 16 lat z orzeczeniem o niepełnosprawności, osobom powyżej 16 lat ze znacznym stopniem niepełnosprawności, osobom powyżej 75 roku życia oraz osobom z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeśli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia.

Zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie. Stawka ta obowiązuje od 1 listopada 2019 roku i nie była waloryzowana — jest stała ustawowo. Podlegała zmianom legislacyjnym, a jej podwyżka jest przedmiotem dyskusji parlamentarnych.

Nie — zasiłek pielęgnacyjny jest wyłączony z dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 1 uSwRodz). Nie jest też opodatkowany. Pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego nie wpływa na prawo do zasiłku rodzinnego i innych świadczeń.

Zasiłek nie przysługuje osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (dom pomocy społecznej, zakład opiekuńczo-leczniczy itp.) oraz osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS lub KRUS. Oba świadczenia — zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny — są wzajemnie wykluczające się.

Wniosek składa się do ośrodka pomocy społecznej lub urzędu gminy właściwego dla miejsca zamieszkania. Do wniosku dołącza się orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności. Osoby powyżej 75 lat nie muszą składać orzeczenia — wiek jest wystarczającą podstawą.