Oblicz nową wysokość emerytury lub renty przy ponownym ustaleniu świadczenia od innej podstawy wymiaru. Zgodnie z art. 111 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497) dostępne są trzy tryby: obliczenie z 10 lat kalendarzowych z 20 lat poprzedzających, obliczenie z 20 lat z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, lub obliczenie z poprzedniego okresu. Art. 15 stosowany jest odpowiednio do obliczenia średniej podstawy wymiaru.
Podstawa prawna
- art. 111 ustawa o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
- art. 15 ustawa o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
Ponowne ustalenie emerytury — kiedy i dlaczego warto?
Ponowne ustalenie emerytury to procedura umożliwiająca ubezpieczonemu uzyskanie wyższego świadczenia emerytalnego poprzez obliczenie go od innej, korzystniejszej podstawy wymiaru. Jest to regulowane przez art. 111 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczenia społecznego i stanowi ważne uprawnienie emerytalne.
Tryb 1: z 10 lat kalendarzowych z 20 lat
Pierwszy tryb (art. 111 pkt 1 uEmerytRenta) polega na wyborze 10 lat kalendarzowych z ostatnich 20 lat przedłużających okres podlegania ubezpieczeniu. Ubezpieczony wskazuje 10 najkorzystniejszych lat, które mają być uwzględnione w obliczeniu. Średnia podstawa wymiaru = suma podstaw za 10 lat / 120 miesięcy. Jest to najczęściej stosowany tryb, ponieważ umożliwia selekcję najkorzystniejszych lat.
Tryb 2: z 20 lat z całego okresu
Drugi tryb (art. 111 pkt 2 uEmerytRenta) polega na obliczeniu średniej z 20 lat z całego okresu podlegania ubezpieczeniu. Średnia podstawa wymiaru = suma podstaw za 20 lat / 240 miesięcy. Ten tryb jest korzystny dla osób, które miały stabilne, wysokie zarobki przez długi okres, ale niekoniecznie w ostatnich 10 latach.
Tryb 3: z poprzedniego okresu
Trzeci tryb (art. 111 pkt 3 uEmerytRenta) polega na wykorzystaniu podstawy wymiaru z okresu, który był brany pod uwagę przy poprzednim obliczeniu świadczenia. Jest to tryb pomocniczy, stosowany gdy ubezpieczony nie ma wystarczającej dokumentacji do zastosowania trybu 1 lub 2.
Zasada korzyści
ZUS stosuje zasadę korzyści — jeśli nowe obliczenie daje niższą kwotę świadczenia niż dotychczasowa emerytura, pozostaje przy dotychczasowej wysokości. Ubezpieczony nie może być poszkodowany przez ponowne ustalenie. Nowa emerytura jest przyznawana tylko wtedy, gdy jest wyższa od obecnej.
Składanie wniosku
Aby zainicjować ponowne ustalenie, ubezpieczony składa wniosek do ZUS wraz z dokumentacją potwierdzającą podstawy wymiaru za wskazane lata. ZUS rozpatruje wniosek i wydaje decyzję, a w przypadku korzystnego wyniku — nowa emerytura jest wypłacana od daty powstania prawa do wyższego świadczenia.
Często zadawane pytania — ponowne ustalenie emerytury
Kiedy stosuje się ponowne ustalenie emerytury?
Ponowne ustalenie emerytury (art. 111 uEmerytRenta) ma zastosowanie, gdy ubezpieczony chce uzyskać świadczenie od wyższej podstawy wymiaru niż ta, która została użyta przy pierwotnym obliczeniu. Może to nastąpić po uzyskaniu wyższych zarobków, przedstawieniu nowej dokumentacji płacowej lub zmianie sposobu obliczania średniej podstawy.
Jakie są trzy tryby ponownego ustalenia?
Art. 111 uEmerytRenta przewiduje trzy tryby: tryb 1 — z 10 lat kalendarzowych z ostatnich 20 lat przedłużających okres ubezpieczenia; tryb 2 — z 20 lat z całego okresu podlegania ubezpieczeniu; tryb 3 — z okresu brany pod uwagę przy poprzednim obliczeniu. Wybór trybu zależy od dostępnej dokumentacji i sytuacji zawodowej ubezpieczonego.
Czy nowa emerytura może być niższa od obecnej?
Teoretycznie nowa emerytura może być niższa, jeśli nowa podstawa wymiaru jest niższa od poprzedniej lub tryb obliczenia daje mniej korzystny wynik. Jednak w praktyce ZUS stosuje zasadę korzyści — jeśli nowe obliczenie jest mniej korzystne, pozostawia się dotychczasowe świadczenie bez zmian.
Jak oblicza się średnią podstawę wymiaru?
Średnia podstawa wymiaru obliczana jest przez podzielenie sumy rocznych podstaw wymiaru przez liczbę miesięcy w wybranym okresie. Dla trybu 10 lat: suma podstaw / 120 miesięcy. Dla trybu 20 lat: suma podstaw / 240 miesięcy. Art. 15 uEmerytRenta reguluje szczegółowy sposób obliczania podstawy wymiaru.
Czy można łączyć tryby ponownego ustalenia?
Nie, ubezpieczony wybiera jeden tryb ponownego ustalenia emerytury. ZUS oblicza świadczenie według wybranego trybu i porównuje je z dotychczasową kwotą. Jeśli nowe obliczenie daje wyższe świadczenie, jest ono przyznawane. W przeciwnym razie pozostaje dotychczasowe świadczenie.