Oblicz wysokość emerytury według art. 53 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497). Formuła obejmuje trzy składniki: 24% kwoty bazowej, składnik z okresów składkowych (1,3% za każdy rok × podstawa wymiaru) oraz składnik z okresów nieskładkowych (0,7% za każdy rok × podstawa wymiaru). Kalkulator uwzględnia zawieszenie przy osiąganiu przychodu (art. 104), przeliczenie przy doliczeniu okresów (art. 112) oraz kwotę wolną od potrąceń (art. 141 = 500 zł).
Podstawa prawna
- art. 53 ustawa o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
- art. 141 ustawa o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
Emerytura — jak obliczyć wysokość świadczenia?
Emerytura obliczana jest według formuły zawartej w art. 53 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczenia społecznego. Jest to najważniejszy przepis regulujący wysokość świadczeń emerytalnych dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, które udowodniły wymagany okres składkowy. Formuła emerytalna składa się z trzech odrębnych składników, które łącznie tworzą kwotę brutto emerytury.
Składnik z kwoty bazowej
Pierwszy składnik to 24% kwoty bazowej (art. 53 ust. 1 pkt 1 uEmerytRenta). Kwota bazowa jest wartością stałą, ogłaszaną corocznie przez Prezesa ZUS na podstawie art. 19 ustawy. Na rok 2026 wynosi ona 5988,00 zł. Oznacza to, że każdy emeryt otrzymuje gwarantowany składnik w wysokości 24% × 5988 = 1437,12 zł, niezależnie od swojego indywidualnego kapitału emerytalnego.
Składnik z okresów składkowych
Drugi składnik to lata składkowe pomnożone przez 1,3% podstawy wymiaru. Okresy składkowe obejmują wszystkie okresy zatrudnienia, prowadzenia działalności gospodarczej oraz inne okresy, za które były odprowadzane składki na ubezpieczenie emerytalne. Im więcej lat składkowych, tym wyższy składnik — każdy rok dodaje 1,3% podstawy wymiaru do emerytury. Przy 40 latach składkowych składnik ten wynosi 52% podstawy wymiaru.
Składnik z okresów nieskładkowych
Trzeci składnik to lata nieskładkowe pomnożone przez 0,7% podstawy wymiaru. Okresy nieskładkowe to m.in. studia wyższe (do 6 lat), urlop wychowawczy (do 3 lat na dziecko), okresy choroby oraz inne okresy uznane za składkowe na podstawie odrębnych przepisów. Składnik ten jest niższy — każdy rok nieskładkowy dodaje jedynie 0,7% podstawy wymiaru, czyli mniej niż połowa stawki za rok składkowy.
Potrącenia i kwota wolna
Zgodnie z art. 139–141 uEmerytRenta, emerytura podlega potrąceniom przy osiąganiu przychodu. Kwota wolna od potrąceń wynosi 500 zł — poniżej tego progu emerytura nie jest zmniejszana. Jeśli emerytura jest niższa lub równa 500 zł, nie podlega potrąceniom nawet w przypadku osiągania przychodu przekraczającego próg.
Często zadawane pytania — obliczenie emerytury
Jak oblicza się emeryturę według art. 53?
Emerytura składa się z trzech składników: 24% kwoty bazowej + (lata składkowe × 1,3% × podstawa wymiaru) + (lata nieskładkowe × 0,7% × podstawa wymiaru). Kwota bazowa jest ogłaszana corocznie przez Prezesa ZUS. Lata składkowe obejmują okresy pracy i odprowadzania składek, a lata nieskładkowe — np. studia, urlop wychowawczy.
Co to jest kwota bazowa emerytury?
Kwota bazowa (art. 19 uEmerytRenta) to wartość ogłaszana corocznie przez Prezesa ZUS, służąca jako podstawa obliczenia emerytury. Na rok 2026 kwota bazowa wynosi 5988,00 zł. Jest ona waloryzowana co roku o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.
Czy emerytura może być zmniejszona lub zawieszona?
Tak, zgodnie z art. 104–105 uEmerytRenta, emerytura podlega zmniejszeniu przy osiąganiu przychodu przekraczającego 70% przeciętnego wynagrodzenia, a zawieszeniu — przy przekroczeniu 130% przeciętnego wynagrodzenia. Emerytura nie jest też zmniejszana poniżej kwoty wolnej od potrąceń, która wynosi 500 zł (art. 141).
Czym różnią się okresy składkowe od nieskładkowych?
Okresy składkowe to okresy, za które były odprowadzane składki na ubezpieczenie emerytalne (praca, prowadzenie działalności). Okresy nieskładkowe to okresy, które wliczają się do stażu emerytalnego, ale nie są objęte składkami — np. studia wyższe (do 6 lat), urlop wychowawczy (do 3 lat), czas choroby lub urlopu wypoczynkowego pozostającego w związku z zatrudnieniem.
Czy można przeliczyć emeryturę po doliczeniu nowych okresów?
Tak, zgodnie z art. 112 uEmerytRenta można złożyć wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury, jeśli pojawią się nowe okresy składkowe nieuwzględnione dotychczas. ZUS przelicza świadczenie i wypłaca różnicę od daty powstania prawa do wyższego świadczenia.