Oblicz schedę spadkobiercy po zaliczeniu otrzymanej darowizny na schedę spadkową zgodnie z art. 1042 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061). Wyrównanie udziałów między spadkobiercami, którzy otrzymali darowizny za życia.
Podstawa prawna
- art. 1042 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2026
Zaliczenie darowizny na schedę spadkową — zasady obliczania
Zaliczenie darowizny na schedę spadkową uregulowane jest w art. 1042–1044 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061). Instytucja ta służy sprawiedliwemu podziałowi majątku między spadkobierców, uwzględniając to, co każdy z nich otrzymał za życia spadkodawcy.
Mechanizm działania: do wartości masy spadkowej dodaje się wartość wszystkich darowizn podlegających zaliczeniu — to jest substrat podziału. Następnie każdy z N spadkobierców ma teoretyczny udział = substrat / N. Scheda konkretnego spadkobiercy = jego udział teoretyczny − wartość jego darowizny.
Kiedy zaliczenie jest wyłączone
Spadkodawca może zwolnić z zaliczenia (np. w treści darowizny lub testamentu). Brak zapisu o zaliczeniu przy darowiźnie na rzecz osoby niebędącej zstępnym oznacza, że zaliczenie nie następuje automatycznie.
Wartość darowizny przy zaliczeniu
Analogicznie do zachowku, wartość darowizny ocenia się według stanu z chwili jej dokonania, ale według cen z chwili działu spadku (art. 1042 § 2 KC).
Często zadawane pytania — zaliczenie darowizny na schedę
Co to jest zaliczenie darowizny na schedę spadkową?
Jest to instytucja prawna z art. 1042 KC polegająca na tym, że wartość darowizn otrzymanych od spadkodawcy za jego życia jest odliczana od przysługującego spadkobiercy udziału spadkowego. Ma na celu wyrównanie pozycji spadkobierców — ci, którzy otrzymali darowizny, dostają mniejszy udział ze spadku.
Kiedy następuje zaliczenie darowizny na schedę?
Zaliczenie następuje, gdy: (1) spadkodawca wyraźnie nałożył obowiązek zaliczenia, lub (2) w przypadku darowizn na rzecz zstępnych (dzieci, wnuków) — z mocy samego prawa, chyba że spadkodawca zwolnił z zaliczenia. Darowizna na schedę jest domyślna dla zstępnych.
Jak oblicza się schedę po zaliczeniu?
Schemat: (1) oblicza się substrat podziału = wartość spadku + wszystkie darowizny na schedę; (2) dzieli się substrat przez liczbę spadkobierców (wylicza się udział teoretyczny); (3) od udziału danego spadkobiercy odejmuje się wartość jego darowizny — to jego scheda.
Co jeśli darowizna przekracza schedę?
Jeśli wartość darowizny przewyższa wartość schedy, spadkobiorca nie zwraca nadwyżki pozostałym. Art. 1040 KC stanowi, że zaliczenie dotyczy tylko kwoty do wysokości schedy. Efektywnie taki spadkobierca nie dostaje nic ze spadku.
Czy zaliczenie darowizny dotyczy też zachowku?
Zaliczenie na schedę (art. 1042) i doliczanie do substratu zachowku (art. 993) to dwie różne instytucje. Zachowek liczy się od wszystkich darowizn (z wyjątkami), zaliczenie na schedę dotyczy działu spadku między spadkobiercami.