Przelew wierzytelności zabezpieczonej hipoteką (cesja wierzytelności hipotecznej) reguluje art. 79 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zasadą jest, że hipoteka jest nierozerwalnie związana z wierzytelnością i przechodzi na nabywcę razem z nią. Jednak gdy hipoteka zabezpiecza kilka wierzytelności jednocześnie, pojawia się kwestia podziału hipoteki między zbywcę a nabywcę.

Zasada proporcjonalności z art. 79¹ uKWiH

Artykuł 79¹ ustawy o KWiH stanowi, że jeżeli hipoteka zabezpiecza kilka wierzytelności przysługujących wierzycielowi hipotecznemu, w razie przelewu jednej z nich hipoteka przechodzi na nabywcę proporcjonalnie do wysokości tej wierzytelności w stosunku do sumy wszystkich wierzytelności zabezpieczonych tą hipoteką — chyba że strony postanowiły inaczej.

Przykład obliczenia

Bank ma hipotekę 600 000 zł zabezpieczającą trzy kredyty: 100 000 zł, 200 000 zł i 300 000 zł (suma: 600 000 zł). Bank przelewa wierzytelność 100 000 zł (kredyt 1) na fundusz sekurytyzacyjny. Proporcja przelewu: 100 000 / 600 000 = 16,67%. Na nabywcę przechodzi hipoteka 100 000 zł (16,67% z 600 000 zł), u zbywcy pozostaje hipoteka 500 000 zł.

Możliwość innego ustalenia

Art. 79¹ uKWiH ma charakter dyspozytywny — strony mogą umownie ustalić inną proporcję przelewu hipoteki. Mogą np. postanowić, że na nabywcę przechodzi hipoteka w całości lub w określonej kwocie niezależnej od proporcji. Takie postanowienie wymaga formy pisemnej i powinno być uwzględnione we wniosku o wpis do KW.

Wpis do księgi wieczystej

Zmiana wierzyciela hipotecznego wymaga wpisu w księdze wieczystej. Nabywca wierzytelności powinien złożyć wniosek o zmianę wpisu, dołączając umowę przelewu wierzytelności i potwierdzenie wpłaty opłaty sądowej. Do czasu wpisu zmiana nie jest skuteczna wobec osób trzecich.