Prawo pierwszeństwa do objęcia nowych udziałów jest jednym z podstawowych uprawnień wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Reguluje je art. 258 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym prawo to realizuje się w terminie jednego miesiąca od dnia podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego.

Cel regulacji

Przepis art. 258 KSH ma na celu ochronę interesu wspólnika, który chce utrzymać swój udział procentowy w spółce. Bez prawa pierwszeństwa podwyższenie kapitału mogłoby prowadzić do rozwodnienia udziału dotychczasowego wspólnika na rzecz nowych inwestorów. Prawo pierwszeństwa daje możliwość zachowania proporcji udziałów poprzez objęcie nowych udziałów.

Termin realizacji prawa

Wspólnik ma dokładnie jeden miesiąc na podjęcie decyzji o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa. Termin ten jest liczony od dnia podjęcia uchwaly o podwyższeniu kapitału zakładowego, nie od dnia zawiadomienia wspólnika o podwyższeniu. Jest to termin prawa materialnego — jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa.

Zrzeczenie się prawa

Wspólnik może zrzec się prawa pierwszeństwa w całości lub części. Zrzeczenie wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Często zrzeczenie się prawa pierwszeństwa jest elementem negocjacji inwestycyjnych, gdy wspólnik rezygnuje z prawa na rzecz wniesienia nowego kapitału przez zewnętrznego inwestora.

Umowa spółki a prawo pierwszeństwa

Umowa spółki może modyfikować lub wyłączyć prawo pierwszeństwa. Możliwe jest też wprowadzenie odmiennych terminów lub procedur. Warto zapoznać się z treścią umowy spółki przed podjęciem decyzji o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa.

Konsekwencje niewykonania prawa

Niewykonanie prawa pierwszeństwa w terminie skutkuje jego wygaśnięciem. Wspólnik traci wówczas możliwość objęcia nowych udziałów na preferencyjnych warunkach. Uchwała o podwyższeniu kapitału może jednak przewidywać, że nieobjęte w terminie udziały są dostępne dla pozostałych wspólników lub osób trzecich.