Pracownikowi za przepracowane nadgodziny przysługuje czas wolny od pracy. Zgodnie z art. 143 Kodeksu pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) za nadgodziny w dni powszednie pracodawca udziela 1,5 godziny wolnego, a za nadgodziny w niedziele i święta — 2 godziny wolnego za każdą nadgodzinę.
Podstawa prawna
- art. 143 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2023
Czas wolny za nadgodziny — zasady 2026
W polskim prawie pracy pracownik, który przepracował godziny nadliczbowe, ma prawo do rekompensaty. Może to być wynagrodzenie z dodatkiem lub czas wolny od pracy. Wybór sposobu rekompensaty zależy od tego, czy wniosek o czas wolny składa pracownik, czy też pracodawca z własnej inicjatywy decyduje o udzieleniu czasu wolnego.
Przelicznik czasu wolnego za nadgodziny
Zgodnie z art. 143 KP obowiązują następujące przeliczniki przy udzielaniu czasu wolnego przez pracodawcę z własnej inicjatywy:
- Nadgodziny w dni powszednie: 1,5 godziny wolnego za każdą nadgodzinę
- Nadgodziny w niedziele i święta: 2 godziny wolnego za każdą nadgodzinę
Wniosek pracownika a inicjatywa pracodawcy
Jeśli to pracownik złoży pisemny wniosek o udzielenie czasu wolnego w zamian za nadgodziny, pracodawca udziela go w tym samym wymiarze — bez powiększania. Przykład: 4 nadgodziny = 4 godziny wolnego. Brak powiększonego przelicznika jest ceną za elastyczność wyboru przez pracownika.
Termin udzielenia czasu wolnego
Czas wolny powinien być udzielony do końca okresu rozliczeniowego, w którym wystąpiły nadgodziny. W przypadku wniosku pracownika — do końca kolejnego okresu rozliczeniowego. Pracodawca nie może bezterminowo odkładać udzielenia czasu wolnego. Nieudzielenie go w terminie rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia z odpowiednim dodatkiem (50% lub 100%).
Kiedy wynagrodzenie, kiedy czas wolny?
Prawo pracy przewiduje dwie formy rekompensaty za nadgodziny: wynagrodzenie z dodatkiem lub czas wolny. Wybór sposobu rekompensaty może być uregulowany w układzie zbiorowym, regulaminie pracy lub indywidualnej umowie. Dla pracownika finansowo korzystniejsze jest wynagrodzenie z dodatkiem, ale czas wolny może być cenniejszy ze względów osobistych.
Często zadawane pytania — czas wolny za nadgodziny
Ile czasu wolnego przysługuje za nadgodziny w 2026 roku?
Za nadgodziny przepracowane w dni powszednie pracownikowi przysługuje 1,5 godziny czasu wolnego za każdą nadgodzinę. Za nadgodziny w niedzielę lub święto przysługują 2 godziny czasu wolnego za każdą nadgodzinę. Podstawa prawna: art. 143 Kodeksu pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465).
Kiedy pracownik może wybrać czas wolny zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Pracownik może złożyć wniosek o udzielenie czasu wolnego zamiast dodatku za nadgodziny. Jeśli wniosek złoży pracownik, pracodawca udziela czasu wolnego w wymiarze 1:1 (tyle samo godzin). Jeśli to pracodawca z własnej inicjatywy udziela czasu wolnego, obowiązuje przelicznik 1:1,5 lub 1:2 (odpowiednio dla nadgodzin powszednich i świątecznych) określony w art. 143 KP.
Czy czas wolny za nadgodziny musi być udzielony w tym samym miesiącu?
Czas wolny powinien być udzielony do końca okresu rozliczeniowego, a przy pracy na wniosek pracownika — do końca kolejnego okresu rozliczeniowego. Pracodawca nie może przesuwać udzielenia czasu wolnego bezterminowo. Nieudzielenie czasu wolnego skutkuje obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia z dodatkiem.
Co jest korzystniejsze — czas wolny czy wynagrodzenie za nadgodziny?
Z perspektywy finansowej wynagrodzenie za nadgodziny (wynagrodzenie + 50% lub 100% dodatku) jest korzystniejsze niż czas wolny w wymiarze 1:1. Jednak udzielenie czasu wolnego przez pracodawcę w przeliczniku 1:1,5 lub 1:2 może być atrakcyjne, gdy pracownik cenni sobie odpoczynek. Decyzja zależy od indywidualnych preferencji.
Czy za nadgodziny świąteczne zawsze przysługują 2 godziny wolnego?
Tak, zgodnie z art. 143 KP za każdą godzinę nadliczbową przepracowaną w niedzielę lub święto pracodawca udziela 2 godzin czasu wolnego. Dotyczy to wyłącznie przypadku, gdy to pracodawca z własnej inicjatywy udziela czasu wolnego. Jeśli pracownik złożył wniosek, czas wolny jest udzielany w wymiarze 1:1.