Oblicz jednorazową odprawę pieniężną przysługującą przy przejściu na emeryturę lub rentę inwalidzką. Zgodnie z art. 92¹ Kodeksu pracy każdy pracownik ma prawo do odprawy w wysokości 1-miesięcznego wynagrodzenia. Świadczenie przysługuje tylko raz w życiu.
Právní základ
- art. 92¹ Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Účinné od: 1. 1. 2023
Odprawa emerytalno-rentowa — kto i ile dostaje w 2026?
Odprawa emerytalno-rentowa to jednorazowe świadczenie pieniężne przysługujące pracownikowi w związku z ustaniem stosunku pracy i przejściem na emeryturę lub rentę inwalidzką. Jej wypłata jest obowiązkiem każdego pracodawcy — bez względu na formę prawną czy wielkość firmy.
Podstawa prawna i wysokość
Art. 92¹ § 1 KP stanowi, że pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje jednorazowa odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Jest to minimum ustawowe — pracodawca może ustalić wyższe świadczenie w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie wynagradzania.
Warunki nabycia prawa do odprawy
Prawo do odprawy wymaga spełnienia dwóch warunków: ustania stosunku pracy oraz związku między ustaniem stosunku pracy a przejściem pracownika na emeryturę lub rentę. Związek ten powinien być czasowy i funkcjonalny. Nie jest wymagane, aby rozwiązanie nastąpiło z inicjatywy pracodawcy — odprawa przysługuje niezależnie od sposobu rozwiązania umowy.
Odprawa przysługuje tylko raz
Art. 92¹ § 2 KP wyraźnie stanowi, że pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa — niezależnie od tego, czy po przejściu na emeryturę podjął ponownie pracę i ponownie zakończył stosunek pracy. Zasada jednorazowości ma charakter bezwzględny.
Obliczanie wysokości odprawy
Wynagrodzenie do obliczenia odprawy emerytalno-rentowej oblicza się na zasadach obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Uwzględnia się wynagrodzenie zmienne i stałe z okresu bezpośrednio poprzedzającego nabycie prawa do odprawy.
Często zadawane pytania — odprawa emerytalno-rentowa
Ile wynosi odprawa emerytalna w Polsce?
Odprawa emerytalno-rentowa wynikająca z Kodeksu pracy (art. 92¹) wynosi 1-miesięczne wynagrodzenie. Jest to świadczenie minimalne — pracodawca może przyznać wyższą odprawę na podstawie umowy o pracę, układu zbiorowego lub regulaminu wynagradzania. Wynagrodzenie oblicza się jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.
Czy odprawa emerytalna jest opodatkowana?
Tak, odprawa emerytalno-rentowa jest opodatkowana podatkiem dochodowym PIT jako przychód ze stosunku pracy. Podlega też składkom ZUS na zasadach ogólnych. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy odprawa wynika z przepisów pragmatyki służbowej (np. ustaw o pracownikach urzędów państwowych) — wówczas mogą obowiązywać szczególne zasady opodatkowania.
Kiedy pracownik nabywa prawo do odprawy emerytalnej?
Prawo do odprawy emerytalnej nabywa się w momencie przejścia na emeryturę lub rentę, tj. rozwiązania stosunku pracy w związku z uzyskaniem prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej. Pracownik musi wykazać związek między rozwiązaniem umowy a przejściem na emeryturę/rentę.
Czy można otrzymać odprawę emerytalną więcej niż raz?
Nie. Art. 92¹ § 2 KP stanowi wyraźnie, że pracownik, który ponownie nawiązał stosunek pracy, nie nabywa prawa do odprawy ponownie. Odprawa emerytalno-rentowa przysługuje tylko raz w życiu — niezależnie od liczby pracodawców.
Czy pracodawca może odmówić wypłaty odprawy emerytalnej?
Nie, prawo do odprawy emerytalno-rentowej wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu Kodeksu pracy. Pracodawca nie może wyłączyć ani ograniczyć tego prawa w umowie o pracę. Odmowa wypłaty jest wykroczeniem zagrożonym grzywną. Pracownik może dochodzić wypłaty odprawy przed sądem pracy.