Sprawdź, czy pracownik jest objęty ochroną przedemerytalną przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego (kobiety: 60 lat, mężczyźni: 65 lat).
Právní základ
- art. 39 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Účinné od: 1. 1. 2023
- art. 24 ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2023 poz. 1252) ↗
Účinné od: 1. 1. 1999
Ochrona przedemerytalna — zasady 2026
Ochrona przedemerytalna to jedna z najważniejszych gwarancji pracowniczych w polskim prawie pracy. Art. 39 KP zakazuje pracodawcy wypowiadania umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.
Kto jest objęty ochroną?
Ochrona dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę (na czas nieokreślony i określony). Ochrona zaczyna się na 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego:
- Kobiety: ochrona od 56. roku życia do osiągnięcia 60 lat
- Mężczyźni: ochrona od 61. roku życia do osiągnięcia 65 lat
Wyjątki od zakazu wypowiedzenia
Zakaz wypowiedzenia nie jest bezwzględny. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem chronionym w następujących przypadkach:
- Ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy
- Uzyskanie przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
- Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 KP)
- Rozwiązanie umowy z powodu długotrwałej nieobecności (art. 53 KP)
Zakaz dotyczy tylko wypowiedzenia
Ważne: art. 39 KP zakazuje wyłącznie wypowiedzenia umowy o pracę. Nie zakazuje rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron, rozwiązania bez wypowiedzenia z winy pracownika ani wygaśnięcia umowy. Pracownik chroniony może więc rozwiązać umowę za porozumieniem stron lub złożyć wypowiedzenie samodzielnie.
Skutki naruszenia ochrony
Wypowiedzenie umowy pracownikowi objętemu ochroną przedemerytalną jest bezskuteczne. Pracownik może żądać przywrócenia do pracy lub odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy — jednak nie dłużej niż za czas do osiągnięcia wieku emerytalnego.
Często zadawane pytania — ochrona przedemerytalna
Od kiedy zaczyna się ochrona przedemerytalna?
Ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę zaczyna się na 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Dla kobiet (wiek emerytalny 60 lat) ochrona zaczyna się w wieku 56 lat, a dla mężczyzn (wiek emerytalny 65 lat) — w wieku 61 lat. Podstawa: art. 39 Kodeksu pracy.
Czy pracodawca może zwolnić pracownika w wieku przedemerytalnym?
Co do zasady nie — art. 39 KP zakazuje wypowiadania umowy o pracę pracownikowi objętemu ochroną przedemerytalną. Od zakazu istnieją wyjątki: ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy, uzyskanie przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych (art. 52 KP), długotrwała nieobecność (art. 53 KP).
Ile lat przed emeryturą obowiązuje ochrona?
Ochrona przedemerytalna obowiązuje przez 4 lata bezpośrednio poprzedzające osiągnięcie wieku emerytalnego. Oznacza to, że pracownik jest chroniony od momentu, gdy brakuje mu nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia tego wieku, aż do dnia jego osiągnięcia.
Jaki jest wiek emerytalny kobiet i mężczyzn w Polsce?
W Polsce wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn (art. 24 ustawy z 17.12.1998 o emeryturach i rentach z FUS). Wiek ten obowiązuje od 2013 roku po reformie przeprowadzonej przez rząd Donalda Tuska, a przywrócony do obecnych poziomów od 1.10.2017 r.
Co grozi pracodawcy za wypowiedzenie objęte ochroną przedemerytalną?
Wypowiedzenie umowy pracownikowi chronionemu jest nieważne z mocy prawa. Pracownik może żądać przywrócenia do pracy lub odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (nie mniej niż 2 tygodnie). Pracodawca może zostać ukarany grzywną za wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 281 KP).