Oblicz wymiar i wynagrodzenie za zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej. Pracownikowi przysługuje 2 dni lub 16 godzin rocznie przy zachowaniu prawa do 50% wynagrodzenia. Podstawa: art. 148140 Kodeksu pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465).
Podstawa prawna
- art. 148140 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Obowiązuje od: 26. 4. 2023
- art. 775 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Obowiązuje od: 26. 8. 2023
Zwolnienie z powodu siły wyższej — nowe uprawnienie od 2023 roku
Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej to nowe uprawnienie pracownicze, obowiązujące od 26 kwietnia 2023 roku (implementacja Dyrektywy UE 2019/1158). Dodane do Kodeksu pracy jako art. 148140, ma na celu umożliwienie pracownikom radzenia sobie z nagłymi, nieprzewidzianymi zdarzeniami rodzinnymi.
Kiedy można skorzystać ze zwolnienia?
Zwolnienie przysługuje w razie pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, gdy konieczna jest natychmiastowa obecność pracownika. Nie dotyczy to planowanych wizyt lekarskich ani zaplanowanej opieki nad dzieckiem — te sytuacje wymagają innych uprawnień.
Wymiar — 2 dni lub 16 godzin
Pracownik korzysta ze zwolnienia w wymiarze 2 dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym. Tryb jest wybierany przy pierwszym wniosku i obowiązuje przez cały rok. Tryb godzinowy pozwala na bardziej elastyczne korzystanie — np. po 2–4 godziny.
50% wynagrodzenia za czas zwolnienia
W przeciwieństwie do urlopu opiekuńczego (bezpłatnego), zwolnienie z powodu siły wyższej jest płatne — w wysokości 50% wynagrodzenia. Oblicza się je analogicznie do ekwiwalentu za urlop: dla trybu dziennego to dzienne wynagrodzenie × 50%, dla godzinowego — godzinowe wynagrodzenie × 50%.
Procedura wnioskowania
Pracownik informuje pracodawcę o zwolnieniu niezwłocznie — najpóźniej w dniu korzystania z tego uprawnienia. Wniosek może być złożony pisemnie lub elektronicznie. Pracodawca jest zobowiązany udzielić zwolnienia na zgłoszone żądanie.
Często zadawane pytania — zwolnienie siła wyższa
Czym jest zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej?
Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej to nowe uprawnienie pracownicze (art. 148140 KP, od 26.04.2023) na wypadek pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem bliskiej osoby, gdy konieczna jest natychmiastowa obecność pracownika. Różni się od urlopu opiekuńczego — dotyczy nagłych, nieprzewidzianych sytuacji.
Ile dni wynosi zwolnienie z powodu siły wyższej?
Pracownikowi przysługuje 2 dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym. Wybór trybu (dni lub godziny) dokonywany jest przez pracownika przy pierwszym wniosku w danym roku i obowiązuje przez cały rok. Wymiar jest proporcjonalny do wymiaru etatu (zaokrąglany w górę).
Czy pracownik otrzymuje wynagrodzenie za czas zwolnienia z powodu siły wyższej?
Tak — pracownik zachowuje prawo do 50% wynagrodzenia za czas zwolnienia z powodu siły wyższej (art. 148140 §1 KP). Jest to połowa wynagrodzenia, jakie pracownik by otrzymał, gdyby normalnie pracował.
Jak wybrać tryb dzienny czy godzinowy przy zwolnieniu z powodu siły wyższej?
Tryb (dni lub godziny) pracownik wybiera przy pierwszym wniosku o zwolnienie z powodu siły wyższej w danym roku. Raz wybrany tryb obowiązuje przez cały rok kalendarzowy. Tryb godzinowy daje większą elastyczność, ale wymaga ewidencji godzinowej.
Czy zwolnienie z powodu siły wyższej to to samo co urlop opiekuńczy?
Nie — to dwa różne uprawnienia. Urlop opiekuńczy (art. 1731 KP) wynosi 5 dni rocznie, jest bezpłatny i planowany z wyprzedzeniem. Zwolnienie z powodu siły wyższej (art. 148140 KP) wynosi 2 dni lub 16 godzin, jest płatne (50%) i dotyczy nagłych, nieprzewidzianych sytuacji. Oba uprawnienia przysługują niezależnie.