Oblicz odsetki ustawowe od dowolnej kwoty i okresu. Zgodnie z art. 359 §2 Kodeksu cywilnego odsetki ustawowe wynoszą tyle, ile stopa referencyjna NBP powiększona o 3,5 punkty procentowe. Kalkulator uwzględnia również odsetki maksymalne (dwukrotność odsetek ustawowych), powyżej których postanowienia umowne są bezskuteczne.
Podstawa prawna
- art. 359 §2 Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2016
- art. 359 §2¹ Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2016
Odsetki ustawowe w polskim prawie cywilnym
Odsetki ustawowe pełnią w polskim prawie cywilnym funkcję wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału. Są one należne z mocy prawa w sytuacji, gdy strony nie ustaliły innej stopy procentowej, a przepis prawa lub natura zobowiązania uzasadnia naliczanie odsetek. Podstawą prawną jest art. 359 Kodeksu cywilnego, znowelizowany w 2016 roku w ramach reformy regulacji odsetkowych.
Mechanizm obliczania odsetek ustawowych
Stopa odsetek ustawowych jest zmienna i powiązana ze stopą referencyjną Narodowego Banku Polskiego. Wzór wynikający z art. 359 §2 KC: stopa ustawowa = stopa ref. NBP + 3,5 pp. Ogłoszenie aktualnej wysokości odsetek ustawowych Minister Sprawiedliwości publikuje w Dzienniku Urzędowym Monitor Polski. W 2026 roku przy stopie ref. NBP 5,75% odsetki ustawowe wynoszą 9,25% rocznie.
Odsetki maksymalne — ustawowy pułap
Art. 359 §2¹ KC wprowadza pojęcie odsetek maksymalnych jako dwukrotność odsetek ustawowych. Postanowienie umowne, które ustalałoby odsetki powyżej tego pułapu, jest bezskuteczne — w to miejsce stosuje się odsetki maksymalne. Przepis chroni pożyczkobiorców i dłużników przed lichwiarskimi warunkami, utrzymując jednocześnie swobodę kontraktową w dopuszczalnych granicach.
Naliczanie odsetek — dzień początku i końca
Obliczając odsetki, należy dokładnie ustalić daty brzegowe. Data początkowa to dzień, od którego odsetki są należne (np. dzień wymagalności roszczenia lub dzień następny po wezwaniu do zapłaty). Data końcowa to dzień zapłaty włącznie. Kalkulator stosuje wzór liniowy: Odsetki = K × r × n/365, gdzie K = kwota, r = stopa roczna, n = liczba dni.
Odsetki ustawowe a odsetki za opóźnienie
Warto odróżnić dwa rodzaje odsetek. Odsetki ustawowe z art. 359 KC dotyczą ogólnie oprocentowanych wierzytelności pieniężnych (np. oprocentowana pożyczka). Odsetki za opóźnienie z art. 481 KC naliczane są automatycznie, gdy dłużnik spóźni się z zapłatą wymagalnej należności — nawet bez winy dłużnika. Stopa za opóźnienie jest wyższa (NBP + 5,5 pp), a kalkulator odsetek za opóźnienie obsługuje ten scenariusz osobno.
Często zadawane pytania — odsetki ustawowe
Czym są odsetki ustawowe?
Odsetki ustawowe to odsetki należne z mocy prawa, gdy strony umowy nie określiły innej stopy procentowej. Obowiązują w stosunkach cywilnoprawnych, są obliczane według stopy referencyjnej NBP powiększonej o 3,5 punkty procentowe (art. 359 §2 KC). W 2026 roku stopa referencyjna NBP wynosi 5,75%, co daje odsetki ustawowe na poziomie 9,25% rocznie.
Jaka jest różnica między odsetkami ustawowymi a odsetkami za opóźnienie?
Odsetki ustawowe (art. 359 KC) dotyczą sytuacji, gdy dług jest wymagalny i oprocentowany, ale bez opóźnienia w spełnieniu świadczenia. Odsetki za opóźnienie (art. 481 KC) naliczane są od chwili wymagalności roszczenia — gdy dłużnik spóźni się z zapłatą. Stopa odsetek za opóźnienie jest wyższa: NBP + 5,5 pp zamiast 3,5 pp.
Jak obliczyć odsetki ustawowe?
Wzór: Odsetki = Kwota × Stopa (% rocznie) × Liczba dni / 365. Kalkulator wykonuje to obliczenie automatycznie. Odsetki maksymalne wynoszą dwukrotność odsetek ustawowych — nie można ich umownie przekroczyć (art. 359 §2¹ KC).
Od kiedy liczymy odsetki ustawowe?
Odsetki ustawowe liczy się od dnia, w którym uprawniony mógł zażądać spełnienia świadczenia. Jeśli umowa nie wskazuje daty wymagalności, odsetki biegną od chwili wezwania dłużnika do zapłaty (art. 455 KC). Datę końcową stanowi zazwyczaj dzień faktycznej zapłaty.
Czy odsetki ustawowe podlegają opodatkowaniu?
Tak, odsetki ustawowe otrzymane przez osobę fizyczną stanowią przychód z kapitałów pieniężnych i podlegają 19% podatkowi zryczałtowanemu (art. 30a ust. 1 pkt 1 uPIT), płatnemu na zasadach deklaracji PIT-38. Wyjątek stanowią odsetki w transakcjach konsumenckich.
Czy strony mogą ustalić wyższe odsetki niż ustawowe?
Tak, strony mogą umownie ustalić wyższe odsetki, jednak nie mogą przekroczyć odsetek maksymalnych, które wynoszą dwukrotność odsetek ustawowych. Postanowienie umowne ustalające odsetki powyżej maksymalnych jest bezskuteczne — stosuje się odsetki maksymalne (art. 359 §2² KC).