Oblicz obowiązek obdarowanego przy odwołaniu darowizny z powodu niedostatku darczyńcy. Zgodnie z art. 897 KC (Dz.U. 2024 poz. 1061) obdarowany ma obowiązek dostarczania darczyńcy środków utrzymania w granicach aktualnego wzbogacenia, gdy darczyńca nie może zaspokoić swoich podstawowych potrzeb.
Právní základ
- art. 896 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 18. 11. 1964
- art. 897 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 18. 11. 1964
Odwołanie darowizny z powodu niedostatku — art. 896–897 KC
Prawo polskie chroni darczyńcę, który po dokonaniu darowizny znalazł się w trudnej sytuacji materialnej. KC przewiduje dwa mechanizmy: odwołanie darowizny niewykonanej (art. 896 KC) oraz obowiązek utrzymania obdarowanego (art. 897 KC) przy darowiźnie już wykonanej.
Darowizna niewykonana — art. 896 KC
Jeśli po zawarciu umowy darowizny, lecz przed jej wykonaniem, stan majątkowy darczyńcy uległ istotnej zmianie, może on odmówić wykonania darowizny. Przesłanką jest to, że wykonanie darowizny „nie da się pogodzić z własnymi obowiązkami darczyńcy". Odwołanie następuje przez oświadczenie woli — obdarowany traci roszczenie o wykonanie darowizny.
Darowizna wykonana — art. 897 KC
Przy darowiźnie już wykonanej darczyńca nie może żądać jej zwrotu z powodu niedostatku, lecz może żądać od obdarowanego dostarczania środków utrzymania. Obdarowany jest zobowiązany w granicach istniejącego po jego stronie wzbogacenia — jeśli darowiznę zbył lub zużył, jego obowiązek proporcjonalnie maleje.
Proporcja wzbogacenia obdarowanego
Kalkulator oblicza proporcję wzbogacenia jako: wartość darowizny / (wartość darowizny + aktualny majątek darczyńcy). Wynikający z niej obowiązek miesięczny to: min(potrzeby miesięczne, potrzeby × proporcja wzbogacenia).
Zwolnienie z obowiązku utrzymania
Obdarowany może zwolnić się z obowiązku utrzymania darczyńcy poprzez zwrot wartości darowizny. Art. 897 KC pozwala na takie zwolnienie, co może być korzystne dla obdarowanego, który nie chce wypłacać comiesięcznej kwoty.
Wygaśnięcie obowiązku utrzymania
Obowiązek utrzymania darczyńcy wygasa, gdy darczyńca odzyska zdolność do samodzielnego utrzymania się. Obowiązek ten ma charakter alimentacyjny — jest ściśle związany z aktualną sytuacją stron i może ulegać zmianie wraz ze zmianą okoliczności.
Często zadawane pytania — odwołanie darowizny, niedostatek darczyńcy
Kiedy darczyńca może żądać utrzymania od obdarowanego?
Darczyńca może żądać dostarczania środków utrzymania od obdarowanego, gdy po wykonaniu darowizny popadnie w niedostatek (art. 897 KC). Obdarowany musi dostarczać darczyńcy środki utrzymania do wartości wzbogacenia wynikającego z darowizny i tylko w zakresie, w którym darczyńca nie może zaspokoić potrzeb z własnych środków.
Co to znaczy niedostatek darczyńcy przy odwołaniu darowizny?
Niedostatek darczyńcy oznacza, że nie jest on w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych — wyżywienia, odzieży, mieszkania, leczenia. Nie musi to być skrajna bieda, ale stan, w którym własne środki darczyńcy nie wystarczają na utrzymanie.
Jakie są obowiązki obdarowanego gdy darczyńca popadnie w biedę?
Art. 897 KC zobowiązuje obdarowanego do dostarczania darczyńcy środków utrzymania proporcjonalnie do aktualnego wzbogacenia wynikającego z darowizny. Obdarowany może zwolnić się z obowiązku zwracając darczyńcy wartość darowizny w naturze lub gotówką (w granicach aktualnego wzbogacenia).
Czy można odwołać darowiznę przed jej wykonaniem?
Tak. Art. 896 KC daje darczyńcy prawo odwołania darowizny niewykonanej, jeśli po jej zawarciu jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie da się pogodzić z jego własnymi obowiązkami wobec siebie i najbliższych. W takim przypadku obdarowany nie może dochodzić wydania darowizny.
Jak art. 897 KC reguluje obowiązek utrzymania darczyńcy?
Art. 897 KC stanowi, że jeśli wykonanie darowizny wyczerpało środki darczyńcy, obdarowany powinien — w granicach wzbogacenia — dostarczać darczyńcy środki utrzymania. Obowiązek ten jest ograniczony do wartości aktualnego wzbogacenia obdarowanego i proporcjonalny do tego wzbogacenia.