Sprawdź, czy roszczenie o zachowek przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej. Zgodnie z art. 1002 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061) roszczenie przechodzi tylko wtedy, gdy spadkobierca ten sam należy do kręgu osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy — czyli jest jego zstępnym, małżonkiem lub rodzicem.
Právní základ
- art. 1002 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 1. 1. 2024
- art. 991 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 1. 1. 2024
Przejście roszczenia o zachowek — zasady art. 1002 KC
Roszczenie o zachowek jest prawem majątkowym przysługującym określonym osobom bliskim spadkodawcy. Kwestię dziedziczenia tego roszczenia reguluje art. 1002 KC, który wprowadza ograniczenie kręgu osób mogących nabyć je w drodze dziedziczenia.
Zasada ograniczonego przejścia roszczenia
Nie każdy spadkobierca osoby uprawnionej do zachowku może dochodzić tego roszczenia. Ustawodawca zastrzegł, że musi on sam należeć do kręgu osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy. Innymi słowy — musi być zstępnym (dzieckiem, wnukiem), małżonkiem lub rodzicem tego samego spadkodawcy.
Przykład zastosowania
Spadkodawca Jan zostawił majątek jednej córce, z pominięciem drugiej córki Marii. Maria miała roszczenie o zachowek. Jeśli Maria umiera, jej roszczenie przechodzi na jej dzieci — bo wnuki Jana są zstępnymi pierwszego spadkodawcy i należą do kręgu uprawnionych. Jeśli natomiast Maria nie miała dzieci, a jej jedynym spadkobiercą był daleki kuzyn — roszczenie wygasa.
Skutki wygaśnięcia roszczenia
Gdy roszczenie o zachowek nie przechodzi na spadkobiercę, wygasa definitywnie. Spadkobiorca osoby uprawnionej nie może domagać się zachowku od spadkobierców po pierwszym spadkodawcy. Jest to wyjątek od ogólnej reguły dziedziczenia roszczeń majątkowych.
Krąg uprawnionych do zachowku (art. 991 KC)
- Zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki spadkodawcy)
- Małżonek spadkodawcy
- Rodzice spadkodawcy (jeśli byliby powołani do dziedziczenia)
Rodzeństwo, dalsi krewni i osoby niespokrewnione nie należą do kręgu uprawnionych i nie mogą nabyć roszczenia o zachowek w drodze dziedziczenia.
Często zadawane pytania — przejście roszczenia o zachowek
Kiedy roszczenie o zachowek przechodzi na spadkobierców?
Zgodnie z art. 1002 KC roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten sam należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy. Chodzi o zstępnych, małżonka lub rodziców pierwszego spadkodawcy.
Kto może dziedziczyć roszczenie o zachowek?
Roszczenie o zachowek może przejść jedynie na osoby należące do kręgu uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy — czyli na zstępnych (dzieci, wnuki), małżonka lub rodziców pierwszego spadkodawcy. Roszczenie nie przechodzi na osoby spoza tego kręgu, np. na rodzeństwo czy osoby niespokrewnione.
Czy siostrzenica może dochodzić zachowku po wuju?
Nie — siostrzenica nie należy do kręgu uprawnionych do zachowku po wuju (nie jest jego zstępnym, małżonkiem ani rodzicem). Nawet jeśli dziedziczyła po matce (siostrze wuja), która miała roszczenie o zachowek — roszczenie to nie przeszło na siostrzenicę, ponieważ ta nie jest uprawniona do zachowku po pierwszym spadkodawcy.
Co to jest krąg uprawnionych do zachowku?
Krąg uprawnionych do zachowku jest określony w art. 991 KC. Zachowek należy się zstępnym (dzieciom, wnukom, prawnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, o ile byliby powołani do spadku z ustawy. Rodzeństwo, dalsi krewni i osoby niespokrewnione są poza tym kręgiem.
Czy roszczenie o zachowek wygasa ze śmiercią uprawnionego?
Co do zasady nie — roszczenie o zachowek przechodzi na spadkobierców, ale tylko tych, którzy sami należą do kręgu uprawnionych (art. 1002 KC). Jeśli uprawniony do zachowku umiera, a jego jedyny spadkobierca to osoba spoza kręgu uprawnionych (np. daleki krewny), roszczenie wygasa i nie może być dochodzone.