Oblicz termin przedawnienia roszczenia o zachowek zgodnie z art. 1007 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061). Roszczenie przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (przy dziedziczeniu testamentowym) lub od otwarcia spadku (przy dziedziczeniu ustawowym).
Právní základ
- art. 1007 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 1. 1. 2024
- art. 924 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 1. 1. 2024
Przedawnienie zachowku — kiedy wygasa roszczenie?
Roszczenie o zachowek, jak każde roszczenie majątkowe, podlega przedawnieniu. Art. 1007 KC wyznacza szczególny 5-letni termin, krótszy niż ogólny termin przedawnienia wynoszący 6 lat (art. 118 KC). Termin ten liczy się od konkretnego zdarzenia: ogłoszenia testamentu lub otwarcia spadku.
Ogłoszenie testamentu vs. otwarcie spadku
Różnica jest istotna: przy testamencie termin nie biegnie od śmierci, ale od ogłoszenia testamentu. Ogłoszenie następuje przez notariusza przy otwieraniu testamentu lub przez sąd. Może nastąpić znacznie później niż śmierć — jeśli testament ujawniono po kilku miesiącach, termin biegnie od tego późniejszego momentu.
Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia
Do roszczenia o zachowek stosuje się ogólne reguły KC: bieg przerywa wniesienie pozwu, wniosek o mediację, zawezwanie do próby ugodowej, a także uznanie roszczenia przez zobowiązanego. Po przerwie termin biegnie na nowo.
Skutki przedawnienia
- Zobowiązany może podnieść zarzut przedawnienia i odmówić zapłaty
- Sąd nie uwzględnia przedawnienia z urzędu — zarzut musi podnieść dłużnik
- Dobrowolna zapłata przedawnionego zachowku jest ważna i nie podlega zwrotowi
- Termin 5-letni jest terminem przedawnienia, nie zawitym — bieg można przerwać
Często zadawane pytania — przedawnienie zachowku
Po ilu latach przedawnia się roszczenie o zachowek?
Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu — przy dziedziczeniu testamentowym, albo od dnia otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) — przy dziedziczeniu ustawowym. Podstawa prawna: art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061).
Od kiedy liczy się przedawnienie zachowku przy testamencie?
Przy dziedziczeniu testamentowym termin 5-letni liczy się od dnia ogłoszenia testamentu — czyli od chwili jego odczytania przez notariusza lub sąd i sporządzenia protokołu z otwarcia i ogłoszenia testamentu. Nie liczy się od daty śmierci ani od daty sporządzenia testamentu.
Czy można dochodzić zachowku po 5 latach?
Zasadniczo nie — po upływie 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązany może podnieść zarzut przedawnienia i odmówić zapłaty. Sąd nie zasądzi zachowku ex officio po upływie terminu, jednak jeśli zobowiązany nie podniesie zarzutu przedawnienia, roszczenie nadal może być dochodzone.
Kiedy zaczyna biec przedawnienie przy dziedziczeniu ustawowym?
Przy dziedziczeniu ustawowym (bez testamentu) termin 5-letni biegnie od dnia otwarcia spadku, czyli od chwili śmierci spadkodawcy (art. 924 KC). Przykład: śmierć 1 marca 2021 r. → roszczenie przedawnia się 1 marca 2026 r.
Czy przerwanie biegu przedawnienia dotyczy też zachowku?
Tak — do roszczenia o zachowek stosuje się ogólne przepisy o przedawnieniu (art. 123–125 KC). Bieg przedawnienia przerywa wniesienie pozwu, złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, a także każda czynność przed sądem lub organem powołanym do rozpoznawania spraw podejmowana w celu dochodzenia roszczenia.