Zachowek to instytucja prawa spadkowego chroniąca najbliższych członków rodziny przed całkowitym pozbawieniem korzyści ze spadku przez testament spadkodawcy. Reguluje go art. 991 i następne Kodeksu cywilnego. Uprawnionymi do zachowku są zstępni (dzieci, wnuki), małżonek i rodzice — ale wyłącznie ci, którzy byliby powołani do spadku z ustawy w braku testamentu.

Jak oblicza się zachowek — wzór

Zachowek = wartość spadku × udział ustawowy × stawka (1/2 lub 2/3). Udział ustawowy to część, jaką uprawniony otrzymałby z dziedziczenia ustawowego. Przykład: spadek 200 000 zł, jedno dziecko bez małżonka — udział = 1/1, zachowek = 200 000 × 1 × 1/2 = 100 000 zł. Gdyby dziecko było małoletnie: 200 000 × 1 × 2/3 ≈ 133 333 zł.

Kiedy zachowek wynosi 2/3

Podwyższona stawka 2/3 dotyczy uprawnionego, który w chwili otwarcia spadku był trwale niezdolny do pracy (co ustala się na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy) albo był małoletni (nie ukończył 18 lat). Stawka 2/3 chroni osoby wymagające szczególnej opieki ekonomicznej.

Substrat zachowku a wartość spadku

Podstawą obliczenia zachowku nie jest wyłącznie czysta wartość spadku — do substratu doliczane są darowizny uczynione przez spadkodawcę w ciągu 10 lat przed śmiercią (lub bezterminowo, gdy darowano na rzecz uprawnionych do zachowku). Niniejszy kalkulator operuje na wartości spadku podanej przez użytkownika — dla pełnego substratu skorzystaj z Kalkulatora substratu zachowku.

Co liczy się do zachowku

• Uprawniony może zaliczyć na poczet zachowku darowizny otrzymane od spadkodawcy
• Zapisy windykacyjne uzyskane od spadkodawcy zmniejszają należny zachowek
• Koszty wychowania i wykształcenia ponad przeciętną miarę mogą być zaliczone
• Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu