Oblicz zachowek uwzględniając darowizny doliczane do substratu zachowku zgodnie z art. 993–995 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061). Kalkulator sumuje czysty spadek z darowiznami dokonanymi w ostatnich 10 latach lub na rzecz uprawnionych do zachowku — niezależnie od daty.
Právní základ
- art. 993 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 1. 1. 2024
- art. 994 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 1. 1. 2024
Darowizny a substrat zachowku — jak to liczyć?
Przy obliczaniu zachowku kluczowe znaczenie ma pojęcie substratu zachowku — czyli podstawy, od której liczymy należną uprawnionemu część. Substrat to nie tylko czysta wartość masy spadkowej, ale i sumy darowizn dokonanych przez spadkodawcę za życia, które podlegają doliczeniu zgodnie z art. 993 i n. KC.
Które darowizny podlegają doliczeniu
Zasada ogólna (art. 993 KC) nakazuje doliczanie wszystkich darowizn. Wyjątki określa art. 994 KC: nie dolicza się darowizn dokonanych przed więcej niż 10 laty licząc wstecz od otwarcia spadku — o ile obdarowanym jest osoba niebędąca dziedzicem ani uprawnionym do zachowku. Darowizny na rzecz zstępnych, małżonka i rodziców dolicza się bez ograniczeń czasowych.
Wycena darowizny — art. 995 KC
Wartość darowizny dla celów obliczenia zachowku ustala się według stanu przedmiotu z chwili dokonania darowizny, ale według cen z chwili ustalania zachowku (art. 995 KC). To ważne: jeśli darowana nieruchomość podrożała o 300%, podstawa zachowku wzrośnie proporcjonalnie.
Przykład obliczenia
Czysty spadek 200 000 zł + darowizna dla syna sprzed 5 lat = 50 000 zł. Substrat zachowku = 250 000 zł. Syn (udział 1/2) ma prawo do 250 000 × 1/2 × 1/2 = 62 500 zł zachowku. Na poczet zachowku zostanie mu zaliczona otrzymana darowizna 50 000 zł — pozostaje 12 500 zł do zapłaty przez zobowiązanego.
Darowizny drobne i wyłączone
- Drobne darowizny zwyczajowo przyjęte (prezenty urodzinowe, świąteczne) — wyłączone z doliczania
- Darowizny na utrzymanie lub wykształcenie — zwykle zaliczane
- Darowizny na rzecz instytucji dobroczynnych — brak jednoznacznego stanowiska SN
Często zadawane pytania — zachowek a darowizny
Jakie darowizny dolicza się do zachowku?
Do substratu zachowku dolicza się darowizny uczynione przez spadkodawcę na rzecz wszystkich obdarowanych w ciągu ostatnich 10 lat przed śmiercią (art. 994 KC). Darowizny na rzecz osób uprawnionych do zachowku (zstępni, małżonek, rodzice) doliczane są bez ograniczenia czasowego — niezależnie kiedy zostały dokonane.
Czy darowizna sprzed 10 lat wlicza się do zachowku?
Darowizna dokonana na rzecz osoby spoza kręgu uprawnionych do zachowku nie jest doliczana, jeśli minęło więcej niż 10 lat od jej dokonania do otwarcia spadku. Natomiast darowizny na rzecz uprawnionych (dzieci, małżonek, rodzice) są doliczane niezależnie od czasu — nawet sprzed 20 czy 30 lat.
Co to jest substrat zachowku?
Substrat zachowku to podstawa obliczenia zachowku. Jest to czysta wartość masy spadkowej (aktywa pomniejszone o długi) powiększona o doliczane darowizny (art. 993–995 KC). Na przykład: czysty spadek 200 000 zł + doliczane darowizny 50 000 zł = substrat zachowku 250 000 zł.
Czy drobne darowizny są doliczane do zachowku?
Nie — art. 994 § 1 KC wyłącza z doliczania drobne darowizny zwyczajowo przyjęte w danych stosunkach (np. urodzinowe, świąteczne prezenty). Co do zasady chodzi o darowizny nieprzerastające normalnego standardu obdarowywania w danej rodzinie i środowisku.
Kiedy darowizna dla dziecka nie jest doliczana do zachowku?
Darowizna uczyniona przez spadkodawcę na rzecz dziecka (zstępnego) jest zawsze doliczana do substratu zachowku — niezależnie od czasu jej dokonania. Wyjątkiem są drobne darowizny zwyczajowo przyjęte (art. 994 § 1 KC). Dla osób spoza kręgu uprawnionych stosuje się 10-letni termin.