RuleCalc logoRuleCalc
art. 995 KC

Oblicz wartość darowizny doliczanej do substratu zachowku. Zgodnie z art. 995 § 1 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061) wartość przedmiotu darowizny ustala się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. Kalkulator uwzględnia specyfikę ulepszeń obdarowanego oraz naturalnego zużycia rzeczy.

Poslední aktualizace: 16. 4. 2026 · Platné pro: 2026 · Verze: 1.0.0

Právní základ

Wycena darowizny do zachowku — zasady i praktyka

Obliczenie zachowku wymaga ustalenia tzw. substratu zachowku — wartości majątku spadkowego powiększonej o doliczane darowizny. Kluczowe znaczenie ma tutaj art. 995 § 1 Kodeksu cywilnego, który określa zasady wyceny darowizny: stan oceniamy na dzień darowizny, ale cenę — na dzień ustalania zachowku.

Zasada aktualnych cen przy historycznym stanie

Praktyczne zastosowanie tej zasady wygląda następująco: jeśli spadkodawca podarował nieruchomość córce 15 lat temu, gdy była warta 200 000 zł, a dziś jej wartość rynkowa wynosi 600 000 zł — do substratu zachowku dolicza się 600 000 zł, ale wg stanu technicznego z dnia darowizny (np. bez ulepszeń zrobionych przez córkę).

Ulepszenia obdarowanego — odliczenie nakładów

Obdarowany, który po otrzymaniu darowizny dokonał ulepszeń nieruchomości (np. przeprowadził remont kapitalny, dobudował piętro), może żądać odliczenia wartości tych nakładów od wartości doliczanej do substratu zachowku. Sąd dokonuje tej korekty, gdyż uprawniony do zachowku nie powinien czerpać korzyści z inwestycji obdarowanego.

Naturalne zużycie a wartość darowizny

Naturalne zużycie rzeczy z upływem czasu — np. amortyzacja samochodu, starzenie się budynku — co do zasady nie pomniejsza wartości doliczanej do zachowku. Liczy się wartość rynkowa aktualna, z uwzględnieniem stanu (nie ulepszeń!) z chwili darowizny. W praktyce biegły rzeczoznawca ustala wartość hipotetyczną — jaką miałby przedmiot w aktualnych cenach, gdyby był w stanie z dnia darowizny.

Darowizny różnych rodzajów aktywów

  • Nieruchomości — wycena przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, operat szacunkowy
  • Udziały/akcje — wycena według wartości rynkowej lub metodą dochodową
  • Gotówka — kwota nominalna (ewentualnie waloryzacja)
  • Ruchomości — wartość rynkowa aktualna, stan z chwili darowizny

Często zadawane pytania — wycena darowizny do zachowku

Według jakich cen wycenia się darowiznę do zachowku?

Zgodnie z art. 995 § 1 Kodeksu cywilnego wartość darowizny ustala się według stanu z chwili jej dokonania, ale według cen z chwili ustalania zachowku (zazwyczaj z daty wyrokowania). Oznacza to, że jeśli nieruchomość podarowana 10 lat temu jest teraz warta 500 000 zł, taką wartość przyjmuje się do obliczeń — niezależnie od jej ceny w dniu darowizny.

Co znaczy "stan z chwili darowizny" przy wycenie do zachowku?

Stan rzeczy ocenia się na dzień dokonania darowizny — uwzględnia się jej ówczesny stan techniczny, prawny i funkcjonalny. Gdyby obdarowany dokonał ulepszeń, zwiększających wartość nieruchomości, nakłady te są — co do zasady — odliczane od wartości. Stan naturalnego zużycia jednak nie zmniejsza wartości doliczanej do substratu zachowku.

Czy nakłady obdarowanego zwiększają wartość darowizny do zachowku?

Nie — nakłady (ulepszenia) poczynione przez obdarowanego po darowaniu rzeczy nie zwiększają wartości doliczanej do substratu zachowku. Sąd odlicza nakłady obdarowanego od aktualnej wartości rynkowej. Uzasadnienie: uprawniony do zachowku nie powinien odnosić korzyści z nakładów osoby trzeciej.

Jak wycenić nieruchomość do substratu zachowku?

Nieruchomość wycenia się według aktualnych cen rynkowych (z daty ustalania zachowku), ale w stanie, jaki miała w chwili darowizny. Podstawą jest zazwyczaj operat szacunkowy biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Wartość z operatu jest przyjmowana przez sąd jako wartość do obliczeń substratu zachowku.

Czy darowizna gotówki wchodzi do substratu zachowku?

Tak — darowizna gotówki (pieniędzy) jest doliczana do substratu zachowku na podstawie art. 993 KC. W przypadku gotówki wartość jest nominalna i nie zmienia się z biegiem czasu, choć teoretycznie można wnioskować o waloryzację ze względu na inflację. W praktyce sądy przyjmują kwotę nominalną darowizny pieniężnej.

Powiązane kalkulatory