Oblicz wysokość odsetek ustawowych zgodnie z art. 359 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061). Stopa odsetek ustawowych = stopa referencyjna NBP + 3,5 punkty procentowe. W 2026 roku przy stopie NBP 5,75% odsetki ustawowe wynoszą 9,25% rocznie.
Podstawa prawna
- art. 359 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 1965
- art. 481 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 1965
Odsetki ustawowe — zasady i obliczanie
Odsetki ustawowe to odsetki należne z mocy prawa, gdy strony nie umówiły się inaczej lub gdy przepis odsyła do stopy ustawowej. Art. 359 § 2 Kodeksu cywilnego określa stopę odsetek ustawowych jako sumę stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktu procentowego. W 2026 roku, przy stopie referencyjnej NBP wynoszącej 5,75%, odsetki ustawowe wynoszą 9,25%.
Wzór na obliczenie odsetek ustawowych
Kwota odsetek = kapitał × stopa / 100 / 365 × liczba dni. Rok przyjmuje się zawsze jako 365 dni, niezależnie od tego, czy rok jest przestępny. Przykład: kapitał 10 000 zł, stopa 9,25%, okres 90 dni → odsetki = 10 000 × 0,0925 / 365 × 90 = 228,08 zł.
Odsetki ustawowe vs odsetki za opóźnienie
Kodeks cywilny rozróżnia dwa rodzaje odsetek: odsetki ustawowe z art. 359 (stopa NBP + 3,5 pp) i odsetki ustawowe za opóźnienie z art. 481 (stopa NBP + 5,5 pp). Odsetki za opóźnienie są wyższe i należą się wierzycielowi, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. W praktyce w pozwach sądowych zazwyczaj żąda się odsetek ustawowych za opóźnienie.
Odsetki maksymalne
Odsetki maksymalne (art. 359 § 2¹ KC) stanowią górną granicę odsetek z czynności prawnych — wynoszą dwukrotność odsetek ustawowych (czyli w 2026 r. = 2 × 9,25% = 18,5%). Zastrzeżenie wyższych odsetek jest nieważne — zastępuje je stopa maksymalna. Ograniczenie to ma szczególne znaczenie przy pożyczkach prywatnych i umowach kredytowych.
Zmiana stopy referencyjnej NBP
Stopa referencyjna NBP jest ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej i może zmieniać się kilka razy w roku. Zmiana stopy przekłada się automatycznie na zmianę stopy odsetek ustawowych. Przy obliczaniu odsetek za dłuższy okres należy uwzględnić wszystkie obowiązujące w tym czasie stopy.
Często zadawane pytania — odsetki ustawowe
Jak obliczyć odsetki ustawowe?
Odsetki ustawowe oblicza się wzorem: kwota × stopa / 100 / 365 × liczba dni. Stopa odsetek ustawowych = stopa referencyjna NBP + 3,5 punkty procentowe (art. 359 § 2 KC). Rok przyjmuje się jako 365 dni. Przykład: 10 000 zł × 9,25% / 365 × 90 dni = 228,08 zł.
Jaka jest obecna stopa referencyjna NBP?
Stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego wynosi w 2026 roku 5,75%. Oznacza to, że stopa odsetek ustawowych wynosi 5,75% + 3,5% = 9,25%. Stopa referencyjna jest ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej i może się zmieniać — przed obliczeniem sprawdź aktualną wartość na stronie NBP.
Co oznacza stopa ustawowa?
Odsetki ustawowe (art. 359 KC) to odsetki należne w braku innych postanowień umownych. Wynoszą stopę referencyjną NBP powiększoną o 3,5 punkty procentowe. Odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 KC) są wyższe — stopa referencyjna + 5,5 pp. Nie mylić ich z odsetkami podatkowymi czy odsetkami za zwłokę.
Czy odsetki ustawowe są maksymalne?
Nie. Odsetki ustawowe (art. 359 KC) to dolna granica — strony mogą umówić się na wyższe odsetki. Natomiast odsetki maksymalne (art. 359 § 2¹ KC) to ich górna granica — wynoszą dwukrotność odsetek ustawowych. Żadne odsetki wynikające z czynności prawnej nie mogą przekraczać odsetek maksymalnych.
Jak dokumentować odsetki ustawowe?
Wierzyciel powinien obliczyć odsetki i wezwać dłużnika do zapłaty. W sądzie wystarczy wskazanie kwoty głównej, daty wymagalności i żądanie odsetek ustawowych — sąd wyliczy je sam. Przy ugodzie warto załączyć szczegółowe wyliczenie. Odsetki naliczają się z mocy prawa, bez konieczności dodatkowego zastrzeżenia.