Zgodnie z art. 834 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061) po upływie 3 lat od zawarcia umowy ubezpieczenia ubezpieczyciel nie może podnosić zarzutu, że objęte ubezpieczeniem ryzyko nie mogło być zrealizowane w okolicznościach danej sprawy. Jest to tzw. zarzut niemożności wykonania świadczenia.
Podstawa prawna
- art. 834 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
Zarzut nieprawdziwych danych w ubezpieczeniu — 3-letni termin
Art. 834 KC ustanawia jeden z najważniejszych terminów ochronnych dla ubezpieczonych. Po upływie 3 lat od zawarcia umowy ubezpieczyciel trwale traci możliwość odmowy świadczenia powołując się na okoliczności, które istniały w chwili zawierania umowy, a o których nie wiedział lub nie mógł wiedzieć.
Zakres stosowania art. 834 KC
Przepis dotyczy sytuacji, gdy ubezpieczyciel chce odmówić świadczenia twierdząc, że ryzyko objęte ubezpieczeniem nie mogło być zrealizowane w okolicznościach danej sprawy. Typowy przykład: zatajenie choroby przy ubezpieczeniu na życie. Jeśli ubezpieczony nie poinformował o chorobie, ale upłynęły 3 lata, zarzut jest wyłączony.
Różnica między art. 833 a art. 834 KC
Art. 833 KC dotyczy wyłącznie samobójstwa ubezpieczonego — po 2 latach ubezpieczyciel nie może odmówić z tego powodu. Art. 834 KC ma szerszy zakres — obejmuje każdy zarzut, że ryzyko nie mogło być zrealizowane, np. z powodu choroby, wady fizycznej czy innej okoliczności istniejącej w chwili zawarcia umowy.
Skutki upływu 3 lat
Po upływie 3 lat ubezpieczyciel jest zobowiązany do wypłaty świadczenia niezależnie od okoliczności istniejących w chwili zawierania umowy. Nie może już podnosić zarzutu, że choroba istniała przed zawarciem polisy, że ryzyko było wyższe niż deklarowane, ani że okoliczności wykluczały objęcie ochroną.
Bezwzględnie obowiązujący charakter przepisu
Art. 834 KC ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że żadne postanowienie umowne nie może skutecznie skrócić tego terminu. Jakakolwiek klauzula w OWU skracająca okres ochrony przed zarzutem jest nieważna z mocy prawa i nie wiąże ubezpieczonego.
Często zadawane pytania — zarzut nieprawdziwych danych w ubezpieczeniu
Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty po 3 latach?
Zgodnie z art. 834 KC ubezpieczyciel nie może podnosić zarzutu, że objęte ubezpieczeniem ryzyko nie mogło być zrealizowane w okolicznościach danej sprawy (np. że choroba istniała przed zawarciem umowy). Po upływie 3 lat od zawarcia umowy taki zarzut jest wyłączony.
Co gdy zatajono chorobę przy ubezpieczeniu na życie?
Jeśli ubezpieczony zataił chorobę przy zawieraniu umowy ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel początkowo może odmówić wypłaty świadczenia. Jednak po upływie 3 lat od zawarcia umowy zarzut ten jest trwale wyłączony — art. 834 KC.
Ile lat ubezpieczyciel może podnosić zarzut nieprawdy?
Maksymalnie 3 lata od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia. Po upływie tego terminu ubezpieczyciel nie może odmówić świadczenia powołując się na okoliczności, które istniały w chwili zawierania umowy, a o których nie wiedział.
Czy OWU mogą skrócić termin 3 lat?
Nie. Art. 834 KC jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Jakiekolwiek postanowienie w ogólnych warunkach ubezpieczenia skracające 3-letni termin jest nieważne i nie wiąże ubezpieczonego.
Kiedy zarzut zatajenia choroby wygasa?
Zarzut zatajenia choroby wygasa po upływie 3 lat od zawarcia umowy ubezpieczenia. Jeśli polisa została zawarta 1 stycznia 2023 r., ubezpieczyciel może podnosić zarzut do 1 stycznia 2026 r. Od tego momentu wypłata świadczenia jest obowiązkowa.