Oblicz termin przedawnienia roszczenia z tytułu zapisu. Zgodnie z art. 981 KC (Dz.U. 2024 poz. 1061) roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem 5 lat od dnia wymagalności zapisu.
Podstawa prawna
- art. 981 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 28. 9. 2005
Przedawnienie roszczeń z tytułu zapisu testamentowego
Zapis testamentowy to jedno z rozrządzeń spadkodawcy zawartych w testamencie, na mocy którego spadkodawca obciąża jednego lub kilku spadkobierców obowiązkiem spełnienia na rzecz oznaczonej osoby (zapisobiorcy) oznaczonego świadczenia. Może to być świadczenie pieniężne, przekazanie rzeczy lub prawa. Zapis windykacyjny to szczególny rodzaj zapisu, który przenosi własność rzeczy lub prawa bezpośrednio z chwilą otwarcia spadku.
Termin przedawnienia — 5 lat od wymagalności
Art. 981 KC wprowadza 5-letni termin przedawnienia roszczeń ze zapisu. Termin ten jest krótszy niż ogólny termin przedawnienia roszczeń (co do zasady 10 lat), co odzwierciedla szczególny charakter zapisów testamentowych i potrzebę szybkiego uregulowania spraw spadkowych. Bieg terminu rozpoczyna się od dnia wymagalności zapisu.
Wymagalność zapisu — kiedy powstaje?
Zapis windykacyjny staje się wymagalny z chwilą otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), chyba że spadkodawca inaczej postanowił w testamencie. Zapis zwykły może mieć termin wymagalności określony w testamencie — lub jest wymagalny natychmiast, jeśli nie zastrzeżono warunku ani terminu. Spadkodawca może zastrzec warunek (np. ukończenie studiów) lub termin (np. osiągnięcie pełnoletności).
Skutki przedawnienia zapisu
Po upływie 5 lat od wymagalności zapisu zapisobiorca traci prawo do dochodzenia zapisu. Tak jak w przypadku innych roszczeń, sąd nie uwzględnia przedawnienia z urzędu — spadkobierca (obciążony zapisem) musi zgłosić zarzut przedawnienia. Może też zrzec się zarzutu przedawnienia, np. jeśli zapis jest uzasadniony moralnie lub gdy chce zachować dobre relacje rodzinne.
Różnica między zapisem windykacyjnym a zwykłym
Zapis windykacyjny (art. 981¹ KC) przenosi własność rzeczy lub prawa bezpośrednio z chwilą otwarcia spadku — zapisobiorca staje się właścicielem z mocy testamentu, nie potrzebuje oddzielnej czynności. Zapis zwykły (art. 981 KC) tworzy jedynie obowiązek spadkobiercy do spełnienia świadczenia — zapisobiorca musi dochodzić spełnienia świadczenia. Oba rodzaje zapisów przedawniają się z upływem 5 lat od wymagalności.
Często zadawane pytania — przedawnienie zapisu
Kiedy przedawnia się roszczenie z tytułu zapisu?
Roszczenie z tytułu zapisu (czyli roszczenie beneficjenta zapisu windykacyjnego lub zwykłego zapisu testamentowego) przedawnia się z upływem 5 lat od dnia wymagalności zapisu. Wymagalność zapisu następuje z chwilą, gdy zapisany może żądać spełnienia świadczenia. Podstawa: art. 981 KC (Dz.U. 2024 poz. 1061).
Od kiedy liczy się termin przedawnienia zapisu?
Termin przedawnienia biegnie od dnia wymagalności zapisu. Wymagalność zapisu windykacyjnego powstaje z chwilą otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) — chyba że spadkodawca w testamencie zastrzegł inny termin. Dla zwykłego zapisu testamentowego termin wymagalności zależy od postanowień testamentu lub domniemania natychmiastowej wymagalności.
Czy można przerwać przedawnienie zapisu?
Tak. Bieg przedawnienia można przerwać przez czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw, podjętą w celu dochodzenia roszczenia ze zapisu. Przerwa powoduje, że po jej ustabilizowaniu biegnie nowy pięcioletni termin przedawnienia. Można też zrzec się zarzutu przedawnienia.
Co to jest wymagalność zapisu?
Wymagalność zapisu to moment, od którego zapisany może skutecznie domagać się spełnienia świadczenia od spadkobiercy. Dla zapisu windykacyjnego — z reguły z chwilą otwarcia spadku. Dla zwykłego zapisu — zgodnie z postanowieniami testamentu lub ogólnymi zasadami (natychmiastowa wymagalność, jeśli nie umówiono inaczej).
Czy zapis przedawnia się po 5 latach zawsze?
Co do zasady tak — art. 981 KC przewiduje 5-letni termin przedawnienia roszczeń ze zapisu. Jednak termin ten może być skrócony lub wydłużony w testamencie przez spadkodawcę. Spadkodawca może też zastrzec, że zapis jest bezwarunkowy lub niewymagalny przez określony czas. Po 5 latach od wymagalności zapisany nie może skutecznie domagać się spełnienia zapisu.