Oblicz termin przedawnienia roszczenia o zachowek. Zgodnie z art. 1007 KC (Dz.U. 2024 poz. 1061) roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat. Termin biegnie od ogłoszenia testamentu (zachowek od spadkobiercy, zapis windykacyjny) lub od otwarcia spadku (darowizna).
Podstawa prawna
- art. 1007 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Obowiązuje od: 28. 9. 2005
Przedawnienie roszczeń o zachowek — 5 lat od testamentu lub spadku
Przedawnienie roszczeń to instytucja prawna, która po upływie określonego czasu zwalnia dłużnika z obowiązku spełnienia świadczenia. W sprawach spadkowych przedawnienie ma szczególne znaczenie, ponieważ chroni spadkobierców przed roszczeniami zgłaszanymi po bardzo długim czasie od śmierci spadkodawcy. Art. 1007 KC wprowadza pięcioletni termin przedawnienia roszczeń o zachowek.
Termin początkowy — od czego liczy się 5 lat?
5-letni termin przedawnienia liczy się od różnych dat, zależnie od rodzaju roszczenia. Dla roszczeń o zachowek przysługujących spadkobiercom — od dnia OGŁOSZENIA TESTAMENTU przez sąd rejonowy. Dla roszczeń dotyczących zapisu windykacyjnego — również od ogłoszenia testamentu. Dla roszczeń dotyczących darowizny — od dnia OTWARCIA SPADKU (śmierci spadkodawcy).
Przedawnienie a skuteczność dochodzenia
Po upływie terminu przedawnienia sąd ODMAWIA uwzględnienia roszczenia — ale tylko na wniosek strony pozwanej (spadkobiercy). Same terminy przedawnienia nie biegną na korzyść osoby, która nie jest świadoma swojego roszczenia. Dlatego ważne jest, by uprawniony do zachowku monitorował terminy i w razie potrzeby podejmował czynności przerywające bieg przedawnienia.
Czynności przerywające bieg przedawnienia
Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem lub innym organem (np. mediatorem, komornikiem) podjęta w celu dochodzenia roszczenia. Może to być: wniesienie pozwu, udział w mediacji, wezwanie dłużnika do zapłaty na piśmie zmierzające do wszczęcia postępowania sądowego. Po przerwaniu termin biegnie od nowa.
Skutki przedawnienia dla spadkobierców
Przedawnienie chroni spadkobierców przed roszczeniami zgłaszanymi po bardzo długim czasie. Jednak sąd nie zastosuje przedawnienia z urzędu — spadkobierca musi zgłosić zarzut przedawnienia. Może też zrzec się zarzutu przedawnienia, co jest czasem korzystne (np. dla utrzymania dobrych relacji rodzinnych lub gdy roszczenie jest uzasadnione moralnie).
Często zadawane pytania — przedawnienie zachowku
Kiedy przedawnia się roszczenie o zachowek?
Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu (gdy roszczenie przysługuje spadkobiercy) lub od dnia otwarcia spadku (gdy roszczenie dotyczy darowizny). Przepis ten ma na celu zapewnienie pewności obrotu prawnego po upływie określonego czasu. Podstawa: art. 1007 KC (Dz.U. 2024 poz. 1061).
Czy termin liczy się od śmierci czy od testamentu?
To zależy od rodzaju roszczenia. Dla roszczeń o zachowek przysługujących spadkobiercom oraz roszczeń dotyczących zapisów windykacyjnych — termin biegnie od dnia OGŁOSZENIA TESTAMENTU przez sąd. Dla roszczeń dotyczących darowizn — termin biegnie od dnia OTWARCIA SPADKU (śmierci spadkodawcy). Różnica ta ma znaczenie praktyczne, gdy testament jest ogłoszony z opóźnieniem.
Ile lat na dochodzenie zachowku?
Ogólny termin dochodzenia zachowku to 5 lat. Jeśli roszczenie dotyczy spadkobiercy — 5 lat od ogłoszenia testamentu. Jeśli dotyczy darowizny na rzecz obdarowanego — 5 lat od otwarcia spadku. Po upływie tego terminu roszczenie jest przedawnione i sąd odmawia jego uwzględnienia na wniosek pozwanego.
Czy przedawnienie darowizn na zachowek jest inne?
Tak. Roszczenie o zachowek w części dotyczącej darowizny (gdy obdarowany nie jest spadkobiercą) przedawnia się z upływem 5 lat od dnia OTWARCIA SPADKU, a nie od ogłoszenia testamentu. Jest to bardziej korzystne dla uprawnionego, ponieważ otwarcie spadku następuje zazwyczaj wcześniej niż ogłoszenie testamentu.
Czy można przerwać bieg przedawnienia zachowku?
Tak. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia (art. 123 § 1 KC). Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że od tego momentu liczy się nowy termin pięcioletni. Można też zrzec się zarzutu przedawnienia.