Sprawdź, czy emerytura podlega zawieszeniu lub zmniejszeniu przy osiąganiu przychodu z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497) próg zawieszenia wynosi 70% przeciętnego wynagrodzenia, a przy przekroczeniu 130% przeciętnego wynagrodzenia wypłata emerytury jest zawieszana w całości. Emerytura może być zmniejszona o 75% nadwyżki ponad 70%.
Podstawa prawna
- art. 104 ustawa o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
- art. 105 ustawa o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 497) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
Zawieszenie emerytury — kiedy i jak działa?
Zawieszenie lub zmniejszenie emerytury to mechanizm regulujący wypłatę świadczeń emerytalnych w przypadku, gdy emeryt osiąga przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Jest to regulowane przez art. 104 i art. 105 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczenia społecznego.
Próg zmniejszenia — 70% przeciętnego wynagrodzenia
Gdy przychód miesięczny przekracza 70% przeciętnego wynagrodzenia, emerytura podlega zmniejszeniu. Zmniejszenie wynosi 75% nadwyżki ponad próg 70%. Przykład: przeciętne wynagrodzenie = 5964 zł, próg 70% = 4174,80 zł. Przychód 4500 zł → nadwyżka = 325,20 zł → zmniejszenie = 243,90 zł. Emerytura pozostaje w wysokości: obecna kwota − zmniejszenie.
Próg zawieszenia — 130% przeciętnego wynagrodzenia
Gdy przychód miesięczny przekracza 130% przeciętnego wynagrodzenia, emerytura jest zawieszana w całości — wypłata świadczenia jest wstrzymywana do momentu, gdy przychód spadnie poniżej 130%. W roku 2026 przy przeciętnym wynagrodzeniu 5964 zł próg zawieszenia wynosi ok. 7753,20 zł miesięcznie.
Kwota wolna od potrąceń — 500 zł
Zgodnie z art. 141 uEmerytRenta emerytura nie jest zmniejszana poniżej kwoty wolnej od potrąceń w wysokości 500 zł miesięcznie. Jeśli obliczone zmniejszenie spowodowałoby obniżenie świadczenia poniżej 500 zł, potrącenie jest ograniczane. Oznacza to, że nawet przy wysokim przychodzie emerytura nie spadnie poniżej 500 zł.
Działalności powodujące zawieszenie
Zawieszenie i zmniejszenie dotyczy przychodów z: pracy nakładczej, umowy zlecenie, działalności gospodarczej oraz każdej innej działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Nie dotyczy natomiast dochodów niepodlegających ubezpieczeniu, takich jak wynajem nieruchomości, odsetki bankowe, dywidendy, emerytury z innych źródeł ani świadczeń chorobowych.
Przerwa w zawieszeniu
Jeśli przychód emeryta spadnie poniżej progu 130%, ZUS wznawia wypłatę emerytury od miesiąca następującego po miesiącu, w którym przychód spadł poniżej progu. Emeryt nie musi składać nowego wniosku — ZUS automatycznie wznawia wypłatę na podstawie informacji o przychodzie z deklaracji podatkowych lub oświadczeń.
Często zadawane pytania — zawieszenie emerytury przy przychodzie
Kiedy emerytura jest zawieszana?
Emerytura jest zawieszana, gdy przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego przekracza 130% przeciętnego wynagrodzenia (art. 104 ust. 1 uEmerytRenta). Przy przekroczeniu tego progu wypłata emerytury jest wstrzymywana w całości do momentu, gdy przychód spadnie poniżej 130%.
Kiedy emerytura jest zmniejszana?
Emerytura jest zmniejszana, gdy przychód przekracza 70% przeciętnego wynagrodzenia, ale nie przekracza 130% (art. 105 uEmerytRenta). W takim przypadku emerytura jest zmniejszana o 75% nadwyżki ponad 70% przeciętnego wynagrodzenia. Przykład: przychód 5000 zł, próg 70% = 4174,80 zł, nadwyżka = 825,20 zł, zmniejszenie = 618,90 zł.
Jakie działalności powodują zawieszenie/zmniejszenie emerytury?
Zawieszenie lub zmniejszenie dotyczy przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego: praca nakładcza, umowa zlecenie, działalność gospodarcza, a także inne formy aktywności zawodowej objęte ubezpieczeniem społecznym. Nie dotyczy natomiast dochodów z wynajmu, dywidend, odsetek ani emerytur nieprzekraczających kwoty wolnej.
Czy emerytura poniżej 500 zł jest chroniona?
Tak, zgodnie z art. 141 uEmerytRenta emerytura nie jest zmniejszana poniżej kwoty wolnej od potrąceń, która wynosi 500 zł miesięcznie. Jeśli obliczone zmniejszenie spowodowałoby, że emerytura spadłaby poniżej 500 zł, potrącenie jest ograniczane tak, aby emerytura wynosiła co najmniej 500 zł.
Czy można zarobić bez utraty emerytury?
Tak, emeryt pozostaje w pełnej wysokości świadczenia, dopóki jego przychód nie przekracza 70% przeciętnego wynagrodzenia. Dla roku 2026, przy przeciętnym wynagrodzeniu ok. 5964 zł, oznacza to próg ok. 4174,80 zł miesięcznie. Powyżej tego progu emerytura jest stopniowo zmniejszana, a dopiero powyżej ok. 7753,20 zł — zawieszana w całości.